HΛIAΣ ANAΓNΩΣTAKHΣ
Κύριος Ερευνητής
Προγράμματα ''Καθημερινός και Κοινωνικός Βίος των Βυζαντινών''
''Ιστορική Γεωγραφία του Ελληνικού Χώρου''
ΣΠΟΥΔΕΣ
• 1975: Πτυχίο Φιλοσοφικής Σχολής (Tμήμα Bυζαντινών και Nεοελληνικών Σπουδών), Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
• 1978: Diplome d'études Approfondies, Πανεπιστήμιο Paris I (Panthéon-Sorbonne).
• 1983: Διδακτορικό δίπλωμα, Πανεπιστήμιο Paris I (Panthéon-Sorbonne).
ΚΥΡΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ
• Βυζαντινός πολιτισμός: α) Καθημερινός και κοινωνικός βίος, β) Τοπικές ταυτότητες και αντιπαλότητες.
•
O πολιτισμός του οίνου και του ελαιολάδου στο Βυζάντιο. Παραγωγή και χρήση.
•
Βυζαντινή Πελοπόννησος.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΥΝΕΔΡΙΩΝ
•
Συνεργάτης του Προγράμματος της Ιστορικής Γεωγραφίας του Ελληνικού χώρου ΙΒΕ/ΕΙΕ για την εκπόνηση του συλλογικού έργου Iστορική Γεωγραφία της Bυζαντινής Πελοποννήσου (395-1204), μέρος B': Oι βυζαντινές θέσεις.
• Συνεργάτης του υποπρογράμματος της Ιστορικής Γεωγραφίας, Πάρνων-Μονεμβασία που συνεργάζεται με το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ) για την μελέτη της ιστορίας και αρχαιολογίας της περιοχής.
• Ιδρυτικό μέλος και μέλος της συντακτικής επιτροπής του ΟΙΝΟΝ ΙΣΤΟΡΩ (Συνέδρια, δημοσιεύσεις).
• Ερευνητική πρόταση: Γλωσσάριο ληνών (Δείγμα).
•
Συνέδριο Μονεμβάσιος Οίνος - Μονοβασ(ι)ά - Malvasia (19-20.05.2006) (Πρόγραμμα).
•
Συνέδριο Ζώα και περιβάλλον στο Βυζάντιο (7ος- 12ος αι.) (6-7.06.2008) (Πρόγραμμα, Περιλήψεις).
• Διάλεξη για τις Αρκούδες (ppt., video).
•
Υπεύθυνος επιστημονικής ομάδος και επιμελητής εκπόνησης σύμμεικτου τόμου Η Ιστορία της ελιάς (ΠΙΟΠ).
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ
ΒΙΒΛΙΑ
• Oι Θεσσαλονικείς Όσιοι Συμεών και Θεόδωρος. Πρώτοι κατοικήτορες του Άθω και της ''Πανελλάδος πολιούχοι'' [Αγιορειτικά Τετράδια 4], Εκδόσεις Πανσέληνος, Καρυές Αγίου Όρους 1985, σσ. 122 (με τον Ιερομόναχο Ιουστίνο).
•
Ευθυμίου Ιερομονάχου, Χρονικό του Γαλαξειδιού, Εκδόσεις Ακρίτας, Αθήνα 1985, σσ. 95.
•
Η Καππαδοκία των ζώντων μνημείων, Αθήνα 1990, σσ. 95 (με την Ευαγγελία Μπαλτά).
•
Οίνος ο Βυζαντινός. Η άμπελος και ο οίνος στη βυζαντινή ποίηση και υμνογραφία [Ο Οίνος στην Ποίηση Β1], Ίδρυμα Φανή Μπουτάρη, Αθήνα 1995, σσ. 157.
•
Οίνος ο Βυζαντινός. Η άμπελος και ο οίνος στη βυζαντινή ποίηση και υμνογραφία [Ο Οίνος στην Ποίηση Β2], Ίδρυμα Φανή Μπουτάρη, Αθήνα 1995, σσ. 265.
•
La découverte de la Cappadoce au 19ème s., Istanbul 1994, σσ. 149 (με την Ευαγγελία Μπαλτά).
•
Ευθυμίου Ιερομονάχου, Χρονικό του Γαλαξειδιού, ενημερωμένη επανέκδοση, Εκδόσεις Ακρίτας, Αθήνα 2004.
•
Μονεμβάσιος Οίνος - Μονεμβασ(ι)ά - Malvasia. Πρακτικά του 17ου Διεθνούς Συμποσίου, επιστ. επιμ. Η. Αναγνωστάκης [Συνδιοργάνωση: Οίνον Ιστορώ V], Αθήνα 2008, σσ. 498.
•
ΟΙΝΟΝ ΙΣΤΟΡΩ (Συνέδρια, δημοσιεύσεις).
•
Βυζαντινός οινικός πολιτισμός. Το παράδειγμα της Βιθυνίας, Αθήνα 2008, σσ. 150.
ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΡΘΡΩΝ (2000-2009)
•
ΟΙΝΟΝ ΙΣΤΟΡΩ(Συνέδρια, δημοσιεύσεις).
•
Οι πελοποννησιακοί σκοτεινοί χρόνοι: Το σλαβικό ζήτημα, στο: Οι Μεταμορφώσεις της Πελοποννήσου (4ος-15ος αι.) [ΕΙΕ, Επιστήμης Κοινωνία], Αθήνα 2000, 19-34.
•
Μια περίπτωση εφαρμογής του βυζαντινού θεσμού του ασύλου στην Πελοπόννησο: Η προσφυγή των Σλάβων στο ναό του αγίου Ανδρέα Πατρών, Σύμμεικτα 14 (2001), 29-47 (με Άννα Λαμπροπούλου) (Περίληψη, PDF).
•
Περιούσιος λαός, στο: Ε. Κουντούρα-Γαλάκη (επιμ.), Οι σκοτεινοί αιώνες του Βυζαντίου 7ος-9ος αι., Αθήνα 2001, 325-346.
•
Συμβολή στην ερμηνεία των αρχαιολογικών τεκμηρίων της Πελοποννήσου κατά τους σκοτεινούς αιώνες, στο: Ε. Κουντούρα-Γαλάκη (επιμ.), Οι σκοτεινοί αιώνες του Βυζαντίου, 7ος-9ος αι., Αθήνα 2001, 189-229 (με Άννα Λαμπροπούλου, Βούλα Κόντη, Αγγελική Πανοπούλου).
•
Καταστολή, μια μορφή ανοχής στην Πελοπόννησο του 9ου και 10ου αι., στο: Κ. Νικολάου (επιμ.), Ανοχή και καταστολή στους μέσους χρόνου, Αθήνα 2002, 47-61 (με Άννα Λαμπροπούλου).
•
Παράκτιοι οικισμοί της πρωτοβυζαντινής Μεσσηνίας. Η σιωπή των πηγών και η αποσπασματική μαρτυρία της αρχαιολογίας, στο: Π. Θέμελης - Β. Κόντη (επιμ.), Πρωτοβυζαντινή Μεσσήνη και Ολυμπία. Αστικός και αγροτικός χώρος στη Δυτική Πελοπόννησο, Αθήνα 2002, 137-160.
•
Χώρος και ενότητα της Δυτικής Πελοποννήσου, στο: Π. Θέμελης - Β. Κόντη, Πρωτοβυζαντινή Μεσσήνη και Ολυμπία. Αστικός και αγροτικός χώρος στη Δυτική Πελοπόννησο, Αθήνα 2002, 65-81 (με Άννα Λαμπροπούλου, Βούλα Κόντη).
•
Συναίνεση με την βυζαντινή ιστοριογραφία: η ειρωνεία, Αρχαιολογία και Τέχνες 88 (Σεπτ. 2003), 8-13 (PDF).
•
''Και ραπανάκια για την όρεξη''. Περί τραπεζών, ραφανίδων και οίνου, Σύμμεικτα 16 (2003-2004), 283-314 (με Τίτο Παπαμαστοράκη) (Περίληψη, PDF)
•
Από την εικόνα της μοναχής Ευφροσύνης στον Βίο των Οσίων του Μεγάλου Σπηλαίου: Η Ιστορία μιας κατασκευής, στο Μοναχισμός στην Πελοπόννησο, 4ος-15ος αι. (επιμ. Βούλα Κόντη), Αθήνα 2004, 147-198.
•
Ο μοναχός του αγίου Ανδρέα στην Πάτρα και η απεικόνισή του στο χειρόγραφο του Σκυλίτζη, στο: Β. Κόντη (επιμ.), O Μοναχισμός στην Πελοπόννησο, 4ος-15ος αι., Αθήνα 2004, 63-86 (με Τίτο Παπαμαστοράκη).
•
Εκμανής νέος Βάκχος. Τhe Drunkenness of Noah in Medieval Art, στο: Χ. Αγγελίδη (επιμ.), Το Βυζάντιο ώριμο για αλλαγές, Αθήνα 2004, 209-256 (με Τίτο Παπαμαστοράκη).
•
Μνήμη και λήθη της λατρείας των αγίων της Πελοποννήσου (9ος-15ος αι.), στο: Ε. Κουντούρα-Γαλάκη (επιμ.), Οι ήρωες της ορθόδοξης εκκλησίας. Οι νέοι άγιοι 8ος-16ος αι., Αθήνα 2004, 265-294 (με Άννα Λαμπροπούλου, Βούλα Κόντη, Αγγελική Πανοπούλου).
•
Τροφικές δηλητηριάσεις στο Βυζάντιο. Διατροφικές αντιλήψεις και συμπεριφορές, 6ος-11ος αι., στο: Δ. Παπανικόλα-Μπακιρτζή (επιμ.), Βυζαντινών διατροφή και μαγειρείαι, Αθήνα 2005, 61-110.
•
.and Radishes for Appetizers. On Banquets, Radishes and Wine,στο: Δ. Παπανικόλα-Μπακιρτζή (επιμ.), Βυζαντινών διατροφή και μαγειρείαι, Αθήνα 2005, 147-174 (με Τίτο Παπαμαστοράκη).
•
Ο βυζαντινός οινικός πολιτισμός, στο: Οίνος: πολιτισμός και κοινωνία, ΕΙΕ - ΟΙΝΟΝ ΙΣΤΟΡΩ, Αθήνα 2006, 38-67 (PDF).
•
Paroinia en pourpre: le pouvoir du vin et l'ivresse du pouvoir a Byzance, στο: Olio e vino nell' Alto Medioevo, Atti della LIV Settimana di studio (Spoleto, 20-26 aprile 2006), Fondazione Centro Italiano di Studi sull'Alto Medioevo, Spoleto 2007, 897-957.
•
"Μωρός ειμι και ανούστατος" ή όταν οι γιατροί (σχεδόν) δεν χρειάζονται, Η ιατρική στο Βυζάντιο, Αρχαιολογία και Τέχνες 103 (Ιούν. 2007), 50-57 (pdf).
•
Oleum vero ex pauco. Ελιά και λάδι στην Πελοπόννησο κατά την ύστερη αρχαιότητα και τους πρωτοβυζαντινούς χρόνους, στο: ''Ο δε τόπος ελαιοφόρος''. Η παρουσία της ελιάς στην Πελοπόννησο, ΠΙΟΠ Αθήνα 2007, 48-59.
•
Η ελαιοφόρος Πελοπόννησος στους μέσους βυζαντινούς χρόνους, στο: ''Ο δε τόπος ελαιοφόρος''. Η παρουσία της ελιάς στην Πελοπόννησο, ΠΙΟΠ Αθήνα 2007, 60-73.
•
Η βυζαντινή Μεσσηνία 4ος-12ος αι., στο: Μεσσηνία, Τόπος - Χρόνος - Άνθρωποι, Αθήνα 2007, 105-133, με επίμετρο του Μ. Κάππα, 136-137.
•
Η Σολομώντεια αμφιθυμία των πρώτων Μακεδόνων αυτοκρατόρων και οι αποκαλυπτικές καταβολές της, στο: A. Λαμπροπούλου - Κ. Τσικνάκης (επιμ.), Η εβραϊκή παρουσία στον ελλαδικό χώρο (4ος-19ος αιώνας), Αθήνα 2008, 39-60.
•
Το άθυρμα στο Βυζάντιο. Πηγές και πρωτοβυζαντινά τεκμήρια, στο: Κ. Γκουγκούλη - Δ. Καρακατσάνη (επιμ.), Το ελληνικό παιχνίδι. Διαδρομές στην ιστορία του, Αθήνα 2008, 68-89 (με Άννα Λαμπροπούλου).
•
Η βυζαντινή θεώρηση του κύκλου του γάλακτος (10ος-12ος αιώνας), στο: Ιστορία του ελληνικού γάλακτος και των προϊόντων του (10ο Τριήμερο Εργασίας, Ξάνθη 7-8 Οκτωβρίου 2005), ΠΙΟΠ, Αθήνα 2008, 199-209 (με Χριστίνα Αγγελίδη).
•
Αγραυλούντες καί αμέλγοντες, στο: Ιστορία του ελληνικού γάλακτος και των προϊόντων του(10ο Τριήμερο Εργασίας, Ξάνθη 7-8 Οκτωβρίου 2005), ΠΙΟΠ, Αθήνα 2008, 211-237 (με Τίτο Παπαμαστοράκη).
•
Γλυπτά μεταβατικών χρόνων από τη βασιλική του θεάτρου της αρχαίας Μεσσήνης, στο: Ch. Pennas - Catherine Vanderheyde (επιμ.), La sculpture byzantine: VΙΙe-XIIe siècles, Actes du colloque international organisé par la 2e éphorie des antiquités byzantines et l'École francaise d' Athènes (6-8 septembre 2000), Αθήνα 2008, 375-3929 (με Βάσω Πέννα και Άννα Λαμπροπούλου).
•
Μετονομασίες-μετοικεσίες. Η περίπτωση της Κορώνης, στο: Αίπεια - Κορώνη - Πεταλίδι, Τοπικόν Συνέδριον Δήμου Πεταλιδίου, Πεταλίδι 2009, 45-69.
•
Οι επισκοπές και ο θρησκευτικός βίος στα όρια της νυν Μητροπόλεως Μεσσηνίας έως το 1204, στο: Χριστιανική Μεσσηνία. Μνημεία και Ιστορία της Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας, Αθήνα 2010, 113-146.
•
Η Μεσσηνία ως σταθμός (1437 και 1439) της αυτοκρατορικής και πατριαρχικής αντιπροσωπείας για τη Σύνοδο της Φερράρας-Φλωρεντίας, στο: Χριστιανική Μεσσηνία. Μνημεία και Ιστορία της Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας, Αθήνα 2010, 275-282.