Επιστημονικός υπεύθυνος: Δρ. Στάθης Γκόνος

Μέλη Ερευνητικής Ομάδας

Στάθης Γκόνος, Διευθυντής Ερευνών
Nίκη Xονδρογιάννη, Ερευνητής Γ' βαθμίδας.
Γεώργιος Βαλλιανάτος, Επιστημονικός συνεργάτης.
Κωνσταντίνα Γεωργιλά, Επιστημονικός συνεργάτης.
Βαρβάρα Τραχανά, Επιστημονικός συνεργάτης.
Αυγή Τσώλου, Επιστημονικός συνεργάτης.
Κώστας Βουτετάκης, Ειδικός Τεχνικός Επιστήμονας.
Ιππολύτη Καρβούνη, Διοικητική υποστήριξη.
Αρετή Σιλλιγαρδάκη, Νοσηλεύτρια.

Αντικείμενο Έρευνας

Το Πρόγραμμα ''Μοριακής και Κυτταρικής Γήρανσης'' ενεργοποιείται στη μελέτη γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων οι οποίοι ενέχονται στη γήρανση και στη μακροβιότητα στον άνθρωπο. Χρησιμοποιώντας μεθόδους λειτουργικής γονιδιωματικής και συστημικής βιολογίας έχουν κλωνοποιηθεί αρκετά γονίδια σχετιζόμενα τόσο με την κυτταρική γήρανση όσο και με τη μακροβιότητα. Διεξοδικές μελέτες σ' ένα απομονωμένο γονίδιο έχουν δείξει ότι η ApoJ/clusterin εμπλέκεται στους μηχανισμούς επιβίωσης των κυττάρων ένεκα αναστολής της απόπτωσης. Παράλληλα μελετώνται οι γενικότεροι μηχανισμοί ρύθμισης του φαινομένου της γήρανσης, όπως είναι για παράδειγμα το μήκος των τελομερών και η διατήρηση της αποικοδομικής ικανότητας του πρωτεασώματος. Ειδικότερα έχουν μελετηθεί διεξοδικά τα μοριακά αίτια υπολειτουργίας του πρωτεασώματος κατά τη γήρανση και έχει επιτευχθεί ενεργοποίηση του με αποτέλεσμα τη σημαντική καθυστέρηση της γήρανσης σε ανθρώπινα κύτταρα. Έχουν δημιουργηθεί επίσης διαγονιδικά in vivo μοντέλα με «ενεργοποιημένο πρωτεόσωμα» και έχουν ταυτοποιηθεί φυσικές ουσίες με αντίστοιχες ιδιότητες. Οι εν προκειμένω φυσικές ουσίες χρησιμοποιούνται με επιτυχία σε καινοτόμα αντι-γηραντικά προϊόντα, κατοχυρωμένα με παγκόσμιο Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας. Το Πρόγραμμα κατέχει επίσης συλλογή δειγμάτων (βιοτράπεζες) προερχόμενα από δότες διαφόρων ηλικιών συμπεριλαμβανομένων υγιών υπεραιωνοβίων και αμφιθαλών μακρόβιων. Τα εν λόγω δείγματα χρησιμοποιούνται αφενός μεν για να μελετηθεί η επίδραση διαφόρων περιβαλλοντικών παραγόντων στη γήρανση, αφετέρου δε προκειμένου να ταυτοποιηθούν γονίδια και αλληλόμορφα γονιδίων σχετιζόμενα με τη μακροβιότητα.

Νεαρά Κύττρα	Γηρασμένα Κύττρα	Κυτταρική Γήρανση μέσω πρωτεοσωμικής αναστολής

Τρέχοντα Ανταγωνιστικά Ευρωπαϊκά Έργα:

1. ''Genetics of healthy ageing''. Πρόγραμμα: LSH/FP-6/IP (2004-2010).
2. ''Coordination and Consolidation of European Biogerontology: en route towards formation of a European College of Biogerontology''. Πρόγραμμα: LSH/FP-6/CA (2005-2010).
3. ''Functional analysis of evolutionary conserved mechanisms of ageing based on advanced proteome analysis''. Πρόγραμμα: LSH/FP-6/IP (2006-2011). Αναπληρωτής συντονιστής.
4. ''European study to establish biomarkers of human ageing''. Πρόγραμμα: LSH/FP-7/CP (2008-2013).

Παγκόσμια Διπλώματα Ευρεσιτεχνίας:

1. B. Jansen, M. Gleave, I.P. Trougakos, E.S. Gonos, M. Signaevsky and E. Beraldi (2003) RNAi probes targeting cancer related proteins (03792075.8-2406-CA0301277).
2. E.S. Gonos, I. Chinou and N. Chondrogianni (2009) Anti-ageing properties of quercetin, 18α-glycyrrhetinic acid and hederagenin and their derivatives (09006147.4-2108). Σχετικό προϊόν: ''Κερσετίνη και Βελανιδιά'' (σειρά αντιγηραντικών και αντιρυτιδικών προϊόντων), Κορρές Φυσικά Προϊόντα

Επιλεγμένες Δημοσιεύσεις (2003-, IF> 5)

1. N. Chondrogianni, F.L.L. Stratford, I.P. Trougakos, B. Friguet, A.J. Rivett and E.S. Gonos (2003) Central role of the proteasome in senescence and survival of human fibroblasts: induction of a senescence-like phenotype upon its inhibition and resistance to stress upon its activation. J. Biol. Chem. 278, 28026-28037.
2. I.P. Trougakos, A. So, B. Jansen, M.E. Gleave and E.S. Gonos (2004) Silencing expression of the Clusterin/Apolipoprotein J gene in human cancer cells using small interfering RNA induces spontaneous apoptosis, reduced growth ability and cell sensitization to genotoxic and oxidative stress. Cancer Res. 64, 1834-1842.
3. I.P. Trougakos, M. Lourda, G. Agiostratidou, D. Kletsas and E.S. Gonos (2005) Differential effects of clusterin/Apolipoprotein J on cellular growth and survival. Free Rad. Biol. Med. 38, 436-449.
4. N. Chondrogianni, C. Tzavelas, A.J. Pemberton, I.P. Nezis, A.J. Rivett and E.S. Gonos (2005) Overexpression of proteasome β5 subunit increases amount of assembled proteasome and confers ameliorated response to oxidative stress and higher survival rates. J. Biol. Chem. 280, 11840-11850.
5. M Katsiki, N. Chondrogianni, I. Chinou, A.J. Rivett and E.S. Gonos (2007) The olive constituent oleuropein exhibits proteasome stimulatory properties in vitro and confers lifespan extension of human embryonic fibroblasts. Rejuvenation Res. 10, 157-172.
6. E. Mocchegiani M. Malavolta, R. Giacconi, C. Cipriano, L. Costarelli, E. Muti, S. Tesei, C. Giuli, R. Papa, F. Marcellini, E. Mariani, L. Rink, G. Herbein, T. Fulop, D. Monti, J. Jajte, G. Dedoussis, E.S. Gonos, A. Buerkle, B. Friguet, P. Mecocci, M. Colasanti, C. Soti, D. Mazzatti, M. Blasco, R. Aspinall and G. Pawelec (2008) Zinc, metallothioneins and longevity: effect of zinc supplementation on antioxidant response. Rejuvenation Res. 11, 419-23.
7. N. Chondrogianni, I.P. Trougakos, D. Kletsas, Q.M. Chen and E.S. Gonos (2008) Partial proteasome inhibition in human fibroblasts triggers accelerated M1 senescence or M2 crisis depending on the p53 and RB status. Aging Cell 7, 717-32 (cover page).
8. I.P. Trougakos, M. Lourda, M.H. Antonelou, D. Kletsas, V.G. Gorgoulis, I. Papassideri, Y. Zou, L.H. Margaritis, D.A. Boothman and E.S. Gonos (2009) Intracellular Clusterin inhibits mitochondrial apoptosis by suppressing p53-activating stress signals and stabilizing the cytosolic Ku70-Bax protein complex. Clinical Cancer Res. 15, 48-59 (cover page).
9. I.P. Trougakos, J.Y. Djeu, E.S. Gonos and D.A. Boothman (2009) Advances and challenges in basic and translational research on Clusterin. Cancer Res. 69, 403-406.
10. E. Balantinou, I.P. Trougakos, N. Chondrogianni, L.H. Margaritis and E.S. Gonos (2009) Transcriptional and post-translational regulation of clusterin by the two main cellular proteolytic pathways. Free Rad. Biol. Med. 46, 1267-1274.
11. B. Catalgol, I. Ziaja, N. Breusing, T. Jung, A. Hohn, B. Alpertunga, P. Schroeder, N. Chondrogianni, E.S. Gonos, I. Petropoulos, B. Friguet, L.O. Klotz, J. Krutmann and T. Grune (2009) The proteasome is an integral part of solar ultraviolet A radio-induced gene expression. J. Biol. Chem. 284, 30076-30086.
12. S. Kapeta, N. Chondrogianni and E.S. Gonos (2010) Nuclear erythroid factor 2 (Nrf2) mediated proteasome activation delays senescence in human fibroblasts. J. Biol. Chem., in press