ΕΣΠΑ 2021-2027
Άποψη από τη μονή της Ιεράς Καρδίας και τα Πάνω Μέρη της Τήνου, ανατολικά, από το κάστρο Ξώμπουργο.

Βυζαντινή και Λατινοκρατούμενη Τήνος: Παλαιά και νέα αρχαιολογικά δεδομένα

Αναστασία Γ. Γιαγκάκη

Συντονίστρια
Αναστασία Γ. ΓιαγκάκηΥπεύθυνη Τομέα Βυζαντινών Ερευνών, Διευθύντρια Ερευνών
Ερευνητική Ομάδα
Μαρίνα ΚουμανούδηΚύρια Ερευνήτρια

Το έργο αποτελεί συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και διεξάγεται με τη συμμετοχή του Δ. Αθανασούλη (Διευθυντής) και των Μ. Σιγάλα και Χ. Σακελλάκου. Έχει ως στόχο να διερευνήσει πτυχές της ιστορικής γεωγραφίας του νησιού μέσα από την καταγραφή και τεκμηρίωση συγκεκριμένων μνημείων και κινητών ευρημάτων της Τήνου που χρονολογούνται στη βυζαντινή εποχή και την περίοδο της Λατινικής κυριαρχίας, δηλαδή από τον 4ο και μέχρι και τις αρχές του 18ου αιώνα. Ειδικότερα το ενδιαφέρον του προγράμματος εστιάζεται σε δυο μεγάλους άξονες: α) στον εντοπισμό, καταγραφή και τεκμηρίωση μνημείων και κινητών ευρημάτων και β) στη διενέργεια συστηματικής ανασκαφικής έρευνας σε περιοχές ειδικού αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Η συνεργασία στοχεύει: στην ανάδειξη όψεων της πρωτοβυζαντινής κατοίκησης στο νησί μέσα από τη μελέτη του αρχαιολογικού υλικού που έχει προέλθει από σωστικές ανασκαφές στη Χώρα και μέσα από την νέα συστηματική ανασκαφική διερεύνηση στον ναό της Αγίας Αναστασίας στα Ρέντια, στη διερεύνηση πτυχών της μεσοβυζαντινής αρχιτεκτονικής και γλυπτικής μέσα από τη μελέτη εκκλησιαστικών κτηρίων και αρχιτεκτονικών μελών της περιόδου, στην έρευνα της κατοίκησης και της καθημερινής ζωής στο μεσαιωνικό κέντρο του νησιού, το κάστρο του Ξώμπουργου, κατά την περίοδο της Λατινικής κυριαρχίας στο νησί με παράλληλη ανασκαφή των καταλοίπων της βυζαντινής εποχής. Για τις ανάγκες του προγράμματος έχει δημιουργηθεί ιστοχώρος όπου, εκτός των σχετικών πληροφοριών, έχει ενσωματωθεί σύστημα ψηφιακής διαχείρισης των στοιχείων που προκύπτουν από την ανασκαφική διαδικασία και την επιτόπια έρευνα. Κατά την πορεία των ερευνών προκύπτουν σχετικές δημοσιεύσεις.

Επιμέλειες τόμων

  • A. G. Yangaki, Mapping settlement desertion in Southeastern Europe from Antiquity to the Modern Era, σε συνεργασία με τους Β. Αντωνιάδη και Μ. Φέστα (υπό έκδοση στις εκδόσεις του ΙΙΕ).

Άρθρα

  • A. G. Yangaki, «Introduction» (από κοινού με Β. Αντωνιάδη και Μ. Φέστα), στον τόμο: Mapping settlement desertion in Southeastern Europe from Antiquity to the Modern Era (υπό έκδοση στις εκδόσεις του ΙΙΕ).
  • Α. Γ. Γιαγκάκη, «Πρώτες παρατηρήσεις από τις εργασίες του ερευνητικού προγράμματος: Βυζαντινή και Λατινοκρατούμενη Τήνος: Παλαιά και νέα αρχαιολογικά δεδομένα» (σε συνεργασία με τους Δ. Αθανασούλη, Χ. Σακελλάκου, Μ. Σιγάλα), στο: Ά. Λέκκα (επιμ.), Πρακτικά του Δ΄Διεθνούς Κυκλαδολογικού Συνεδρίου Κυκλάδες: Αειφορία Πολιτισμού, 22-26 Σεπτεμβρίου 2021, Αθήνα 2025, 257-275.
  • Α. Γ. Γιαγκάκη, «Ερευνητικό πρόγραμμα Βυζαντινή και Λατινοκρατούμενη Τήνος: Παλαιά και νέα αρχαιολογικά δεδομένα» (σε συνεργασία με τους: Δ. Αθανασούλη, Χ. Σακελλάκου), υπό έκδοση στο: Πρακτικά του Διεθνούς Συνεδρίου: Περὶ τῶν Κυκλάδων νήσων Το Αρχαιολογικό Έργο στις Κυκλάδες / Sur les îles des Cyclades Travaux archéologiques dans les Cyclades (22-26 Νοεμβρίου 2017), Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού (υπό δημοσίευση).

  • Α. Γ. Γιαγκάκη, Βυζαντινή και Λατινοκρατούμενη Τήνος: Παλαιά και νέα αρχαιολογικά δεδομένα. Προκαταρκτικά αποτελέσματα από την περίοδο 2019-2023. 4 Μαρτίου 2024, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Αμφιθέατρο «Λεωνίδας Ζέρβας».
  • A. G. Yangaki, International Digital Conference Mapping settlement desertion in Southeastern Europe from Antiquity to the Modern Era 22-23.4. 2021, Iνστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (συνεργασία με τους: Μ.-Χ. Χατζηιωάννου, Β. Αντωνιάδη, Δ. Δημητρόπουλο, Σ. Ζουμπάκη, Χ. Παπαγεωργιάδου).

  • Μελέτη και δημοσίευση του υλικού κεραμικής από σωστικές ανασκαφές στην Τήνο (Α. Γ. Γιαγκάκη).

  • «Βυζαντινή και Λατινοκρατούμενη Τήνος: Παλαιά και νέα αρχαιολογικά δεδομένα»: Ιστοχώρος του ομώνυμου προγράμματος όπου περιλαμβάνεται σύστημα ψηφιακής διαχείρισης των στοιχείων που προκύπτουν από την ανασκαφική διαδικασία και την επιτόπια έρευνα και ψηφιακή βάση δεδομένων (πληροφορίες: https://byzlatinos.eie.gr).
Xρηματοδότηση

Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, Υπουργείο Ναυτιλίας (2020-2025)

 

Διάρκεια 2019 – Δεκέμβριος 2025
Προϋπολογισμός ΕΙΕ 45.650 €

Συντονίστρια
Αναστασία Γ. ΓιαγκάκηΥπεύθυνη Τομέα Βυζαντινών Ερευνών, Διευθύντρια Ερευνών
Ερευνητική Ομάδα
Μαρίνα ΚουμανούδηΚύρια Ερευνήτρια
Πληροφορίες & Επικοινωνία
Υπεύθυνη Τομέα Βυζαντινών Ερευνών, Διευθύντρια Ερευνών

Συνεργαζόμενος φορέας

Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων

Κεντρική εικόνα σελίδας: Άποψη από τη μονή της Ιεράς Καρδίας και τα Πάνω Μέρη της Τήνου, ανατολικά, από το κάστρο Ξώμπουργο. / Φωτογραφία: Α. Γ. Γιαγκάκη