Καλλιόπη Μαυρομάτη, Τομέας Βυζαντινών Ερευνών ΙΙΕ | ΕΙΕ

Α’ Πανελλήνιο Συνέδριο Περιβαλλοντικής Ιστορίας, 12-14 Δεκεμβρίου 2025

13 Δεκεμβρίου 2025
11:45

Τμήμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης ΕΚΠΑ

Μαρία Γερολυμάτου, Τομέας Βυζαντινών Ερευνών ΙΙΕ | ΕΙΕ

Hybrid International Conference: BASIL II AND HIS AGE (976-1025): Material Culture, Art and Architecture (on the Occasion of the completion of 1000 years from his death), 13-15 Δεκεμβρίου 2025

13 Δεκεμβρίου 2025
11:10

Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Ημερομηνία ανάρτησης: 04 Δεκεμβρίου 2025

Καταληκτική ημερομηνία υποβολής υποψηφιοτήτων: 06 Φεβρουαρίου 2026, 00:00

Μαρία Γερολυμάτου, Τομέας Βυζαντινών Ερευνών ΙΙΕ | ΕΙΕ

Διημερίδα «Ερευνώντας την Ελληνική Μικρονησία»

19 Δεκεμβρίου 2025
11:50

Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (Μέγαρο Παλαιάς Βουλής), Πλατεία Κολοκοτρώνη, Σταδίου 13, Αθήνα

Μαρία Λεοντσίνη, Τομέας Βυζαντινών Ερευνών ΙΙΕ | ΕΙΕ

Α’ Πανελλήνιο Συνέδριο Περιβαλλοντικής Ιστορίας, 12-14 Δεκεμβρίου 2025

13 Δεκεμβρίου 2025
12:00

Τμήμα Ιστορίας και Φιλοσοφίας της Επιστήμης, ΕΚΠΑ

Νίκος Λιβανός, Τομέας Βυζαντινών Ερευνών ΙΙΕ | ΕΙΕ

New Considerations at the Crossroads between Byzantine and Modern Greek Studies – History & Society

19 Δεκεμβρίου 2025
16:00

Μόναχο, Ludwig-Maximilians-Universität München

Ομιλητής
Zachary Chitwood, Ludwig-Maximilians-Universität München

24 Νοεμβρίου 2025
18:00

Princeton Athens Center (Τιμάρχου 3, 116 34 Αθήνα)

Το έργο Οι «ελληνόφωνοι» έμποροι της Κωνσταντινούπολης, της νότιας Βαλκανικής, της Μικράς Ασίας και των νησιών έχει ως στόχο την καταγραφή και αξιοποίηση των πληροφοριών σχετικά με τη δράση «ελληνοφώνων» εμπόρων στον συγκεκριμένο χώρο.

Η ψηφιακή βάση περιλαμβάνει πληροφορίες για την Πελοπόννησο αναφορικά με τις πρώτες ύλες (έδαφος, υπέδαφος), τους φυσικούς πόρους (δασικά προϊόντα, αλιεύματα, πετρώματα) και τα αγροτικά προϊόντα (γεωργία, κτηνοτροφία) από την ύστερη αρχαιότητα έως την υστεροβυζαντινή εποχή, δηλαδή από τον 4ο μέχρι και τον 15ο αι.

Η βάση συμπεριλαμβάνει εικονολογικό υλικό με έμφαση στην απεικόνιση του κώδικα σε ψηφιδωτά, νωπογραφίες, φορητές εικόνες, εικονογραφημένα χειρόγραφα αλλά και σε έργα μικροτεχνίας. Σκοπός της βάσης είναι η παρατήρηση των εικονολογικών συμβάσεων που χρησιμοποιούνται για την απεικόνιση του κώδικα, που στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι το Ευαγγελιστάριο.

Οι ναοί που χτίζονται την Βυζαντινή εποχή είναι οι γνωστοί σήμερα ναοί του ιστορικού κέντρου της Αθήνας και όχι μόνο. Πολλοί από τους ναούς αυτούς βρίσκονται στον δικτυακό τόπο “Βυζαντινά μνημεία Αττικής”. Μαζί με τους ναούς, μια σειρά τοιχογραφιών, γλυπτών, ψηφιδωτών, χαραγμάτων αλλά και σπάνιο, ανέκδοτο υλικό της Βρετανικής Σχολής Αθηνών (σχέδια και φωτογραφίες Άγγλων αρχιτεκτόνων του 19ου αιώνα), παρουσιάζονται εδώ ως ενθάρρυνση για επιτόπου επίσκεψη.

Στο έργο αναδεικνύονται οι εισηγμένες κατηγορίες κεραμικής σε θέσεις της Πελοποννήσου και της Κρήτης και οι διακυμάνσεις στη διασπορά και στην κυκλοφορία των κεραμικών προϊόντων ανάλογα με την περίοδο από τον 4ο και έως και τον 15ο ή 16ο αι. αντίστοιχα. Η βάση περιλαμβάνει πλέον των 5800 εγγραφών και συνοδεύεται από έναν ψηφιακό χάρτη.

Στο ολοένα αυξανόμενο ενδιαφέρον της επιστημονικής έρευνας για τη μελέτη πτυχών του υλικού πολιτισμού των κοινωνιών του παρελθόντος, η ενασχόληση με την κεραμική γνωρίζει ιδιαίτερη άνθηση. Η μελέτη των εφυαλωμένων κεραμικών που έχουν εντοιχιστεί σε ναούς της Ελλάδας αποτελεί σημαντικό εργαλείο για μία διεισδυτική ματιά στον πλούτο αυτής της πτυχής του υλικού πολιτισμού που απαντά στον ελλαδικό χώρο, καθώς το υλικό δημιουργεί από μόνο του ένα είδος υπαίθριου μουσείου για τη μεσαιωνική και νεότερη εφυαλωμένη κεραμική.

Η βάση αυτή περιλαμβάνει όρους που σχετίζονται με τη βιβλιοδεσία και τον κώδικα ως φυσικό αντικείμενο. Είναι δομημένη σε μέρη που αντιστοιχούν στη μορφή του βιβλίου και οι όροι αποδίδονται με επεξηγηματικά κείμενα στα ελληνικά και μετάφραση του όρου μόνο στην αγγλική γλώσσα.

Η βάση δεδομένων «Χρυσόθεμις» αποτελείται από λήμματα που παρουσιάζουν σκευασίες, δηλαδή συνταγές, και τους τρόπους παρασκευής και κατανάλωσης τροφών στο Βυζάντιο μάλιστα των βυζαντινών μαγειριών. Πολλά σχόλια συνιστούν εκτενείς μελέτες για τις προμήθειες, διαιτητικές ανάγκες και ρυθμίσεις και επιτρέπουν να διαπιστωθεί διαχρονικά το επίπεδο διαβίωσης, να γίνουν συγκρίσεις όχι μόνον μεταξύ κοινωνικών στρωμάτων αλλά και μεταξύ διαφόρων εθνοτικών και θρησκευτικών ομάδων εντός και εκτός των συνόρων της αυτοκρατορίας και να διατυπωθούν συμπεράσματα.

Η έρευνα μελετά τη συμβολή της ήμερης και άγριας πανίδας στην καθημερινή διαβίωση. Έχει στόχο τη γεωγραφική, ιστορική και περιβαλλοντική προσέγγιση του θέματος και εστιάζει στην καταγραφή δεδομένων σχετικά με την αντιμετώπιση και την εκμετάλλευση της άγριας πανίδας, τις δραστηριότητες εκτροφής και εκμετάλλευσης οικόσιτων και παραγωγικών ζώων, καθώς και με την αλιεία, τη μελισσοκομία και το κυνήγι.

Η Βάση περιλαμβάνει γραπτές πηγές που έχουν καταχωριστεί στις ακόλουθες κατηγορίες: Βίοι Αγίων, Εγκώμια, Θαύματα, Λόγοι, Αταξινόμητα, σύμφωνα με την κατάταξή τους στην Bibliotheca Hagiographica Graeca (=BHG). Τα κείμενα εισάγονται στη Βάση Δεδομένων κατά σελίδα ακριβώς όπως έχουν εκδοθεί.

Η «Βάση Δεδομένων Βυζαντινής Ιστορίας» είναι ένα εν εξελίξει έργο του TBE/ΙΙΕ, αποτελεί καρπό διεξοδικής επιστημονικής επεξεργασίας περισσότερων από εκατό ελληνικών και λατινικών κειμένων μέχρι σήμερα και αποσκοπεί στη δημιουργία ενός σημαντικού εργαλείου έρευνας και στήριξης της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Η βάση «Βυζαντινά έγγραφα της Μονής Πάτμου» αποτελεί τμήμα της προετοιμασίας του ενιαίου καταλόγου των βυζαντινών εγγράφων του Αρχείου της Μονής. Στην παρούσα μορφή της συμπεριλαμβάνονται τα Αυτοκρατορικά έγγραφα, των Δημοσίων Λειτουργών και τα Πατριαρχικά, για τα οποία υπάρχει σύγχρονη διπλωματική έκδοση.

Η βάση δεδομένων «Δυτικά θρησκευτικά τάγματα στο Αιγαίο, το Ιόνιο και την Κύπρο (11ος-19ος αιώνας)» αποσκοπεί:
α) να αποτυπώσει για πρώτη φορά χαρτογραφικά την έκταση, την πυκνότητα και την ποικιλομορφία των εγκαταστάσεων των Δυτικών θρησκευτικών ταγμάτων στις συγκεκριμένες περιοχές από τον 11ο αιώνα έως το 1830, έτος της ελληνικής ανεξαρτησίας.
β) να συγκεντρώσει και να παρουσιάσει τη βασική βιβλιογραφική τεκμηρίωση για τις εγκαταστάσεις αυτές.
Τα δεδομένα αντλήθηκαν πρωτίστως από τη βιβλιογραφία και από τις δημοσιευμένες πηγές αλλά και από ανέκδοτο αρχειακό υλικό.

Το Ευρετήριο περιλαμβάνει το σύνολο των πολεμικών συγκρούσεων οι οποίες έλαβαν χώρα στα βυζαντινά ή πρώην βυζαντινά εδάφη της Χερσονήσου του Αίμου και της Μικράς Ασίας κατά την περίοδο 1204-1461 και στις οποίες η μία εκ των αντιμαχομένων παρατάξεων αποτελείτο εξ ολοκλήρου ή εν μέρει από Βυζαντινούς. Συμπληρώνεται από έναν διαδραστικό ψηφιακό άτλαντα.

Στη βάση δεδομένων καταχωρούνται σε διπλωματική μεταγραφή τα κείμενα των ελληνικών μεταβυζαντινών εγγράφων που φυλάσσονται στα αρχεία των αθωνικών μονών. Στην παρούσα φάση έχουν εισαχθεί όλα τα έγγραφα των μονών Εσφιγμένου και Σταυρονικήτα και επιλεκτικά ορισμένα από τις μονές Παντοκράτορος, Ξηροποτάμου και Καρακάλλου. Σταδιακά η βάση θα εμπλουτίζεται με το σύνολο των εγγράφων και των υπολοίπων μονών.

Η Προσωπογραφία μάς παρέχει έναν θησαυρό επεξεργασμένων ιστορικών δεδομένων σε μόνιμη αποδόμηση. Πρόκειται για ένα ισχυρό αναλυτικό εργαλείο που περιλαμβάνει κατάλογο όλων των προσώπων που αναφέρονται στις πηγές με στόχο την όσο το δυνατόν πιο πλήρη και αντικειμενική καταγραφή του παρελθόντος.

Στη βάση δεδομένων καταχωρούνται τα σημειώματα που έχουν εντοπισθεί σε χειρόγραφους κώδικες της Μονής Πάτμου και έχουν δημοσιευθεί στους έως τώρα εκδοθέντες καταλόγους της συλλογής της. Σε μία τελική μορφή θα επιδιωχθεί η αναγωγή της σε θησαυρό πρωτογενών ιστορικών μαρτυριών από όλες τις συλλογές της μονής, με την προσθήκη των ιστορικών μαρτυριών που παρέχουν τα εκδεδομένα έγγραφά της.

Φροντιστήριο Ιστορικών Επιστημών 2024-2025

Διοργάνωση: Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, ΕΙΕ | Τομέας Βυζαντινών Ερευνών

Μάιος 2025

Athens and Jerusalem in the Middle Ages
Teresa Shawcross, Princeton University

Διαλέξεις Βυζαντινών Σπουδών | Άνοιξη 2025

Σειρά διαλέξεων για τη Βυζαντινή Ιστορία, Λογοτεχνία, Τέχνη και Αρχαιολογία

Διοργάνωση:
Κωστής Σμυρλής, Μαρίνα Κουμανούδη και Στρατής Παπαϊωάννου
Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, ΕΙΕ

16 Ιουνίου 2025
18:00 EEST

location in english

Olivier Delouis, Centre National de la Recherche Scientifique

Διοργάνωση:
Κωστής Σμυρλής, Μαρίνα Κουμανούδη και Στρατής Παπαϊωάννου,
Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, ΕΙΕ

Σύνδεσμος διαδικτυακής παρακολούθησης: https://us06web.zoom.us/webinar/register/WN_T16YaXcESEOStNLn59w5gg
Για την παρακολούθηση της διάλεξης με φυσική παρουσία απαιτείται δήλωση συμμετοχής έως 16.03 στον ακόλουθο σύνδεσμο: https://forms.gle/Pseau88P6PEPkTvs7

17 Μαρτίου 2025
18:00 EET

Princeton Athens Center
(3 Timarchou srt., 11634 Athens)
& Online

Salvatore Cosentino, Πανεπιστήμιο της Bologna

Διαλέξεις Βυζαντινών Σπουδών

Διοργάνωση: Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, ΕΙΕ | Τομέας Βυζαντινών Ερευνών

19 Μαΐου 2025
18:00 EEST

Princeton Athens Center (Τιμάρχου 3, 11634, Αθήνα) & Διαδικτυακά

Οι βυζαντινές σπουδές από τον 19ο στον 20ό αιώνα: ιδεολογικά ρεύματα, μεθοδολογικά εργαλεία και οι πολλαπλές κατασκευές του Βυζαντίου

Διοργάνωση: Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ και Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών ΙΙΕ/ΕΙΕ

Ακαδημαϊκό Έτος 2024-2025

Ιστορικό Αρχείο του Πανεπιστημίου Αθηνών, Σκουφά 45, Αθήνα

“Consumer Goods and Consumers in the Aegean Islands during the Early Middle Ages”
Salvatore Cosentino, Πανεπιστήμιο της Bologna
18:00 EEST // Princeton Athens Center (Τιμάρχου 3, 11634, Αθήνα) & Διαδικτυακά

19 Μαΐου 2025
18:00

Princeton Athens Center (Τιμάρχου 3, 11634, Αθήνα) & Διαδικτυακά

Antonio Rigo, Πανεπιστήμιο Caˈ Foscari, Βενετία

Στο πλαίσιο της σειράς ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ BYZANTINΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, Άνοιξη 2025
Σειρά διαλέξεων για τη Βυζαντινή Ιστορία, Λογοτεχνία, Τέχνη και Αρχαιολογία

Διοργάνωση:
Κωστής Σμυρλής, Μαρίνα Κουμανούδη και Στρατής Παπαϊωάννου
Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, ΕΙΕ

13 Ιανουαρίου 2025
18:00

Princeton Athens Center
Τιμάρχου 3, 116 34 Αθήνα

Ημερομηνία ανάρτησης: 20 Φεβρουαρίου 2025

Καταληκτική ημερομηνία υποβολής υποψηφιοτήτων: 22 Μαΐου 2025, 23:59

Ημερομηνία ανάρτησης: 19 Δεκεμβρίου 2024

Καταληκτική ημερομηνία υποβολής υποψηφιοτήτων: 20 Φεβρουαρίου 2025, 23:59

Ημερομηνία ανάρτησης: 19 Δεκεμβρίου 2024

Καταληκτική ημερομηνία υποβολής υποψηφιοτήτων: 20 Φεβρουαρίου 2025, 23:59

Ημερομηνία ανάρτησης: 07 Οκτωβρίου 2024

Καταληκτική ημερομηνία υποβολής υποψηφιοτήτων: 09 Δεκεμβρίου 2024, 23:59