ΕΣΠΑ 2021-2027
Νυκτερινή αλιεία με φανό, τμήμα μικρογραφίας χειρογράφου (11ος αι.)

Ψηφιακή πύλη Natura Byzantina: Όψεις του φυσικού περιβάλλοντος κατά την ύστερη βυζαντινή εποχή (13ος-15ος αι.)

Καλλιόπη Μαυρομμάτη

Συντονίστρια
Καλλιόπη ΜαυρομμάτηΕντεταλμένη ερευνήτρια

Αντικείμενο του Έργου είναι η συλλογή και καταγραφή πληροφοριών για το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον του ελλαδικού και του μικρασιατικού  χώρου κατά την ύστερη βυζαντινή εποχή (13ος-15ος αι.). Επιχειρείται η κατά το δυνατό αξιοποίηση γραπτών πηγών (ιστοριογραφία, επιστολές κ.ά.) σύμφωνα με τις σύγχρονες διεπιστημονικές προσεγγίσεις στον τομέα της Ιστορίας του Περιβάλλοντος. Ειδικότερα, συλλέγονται και παρουσιάζονται μαρτυρίες σχετικά με τη χρήση της γης, την αξιοποίηση φυσικών πόρων, τη χλωρίδα και πανίδα, καθώς επίσης το κλίμα και τα φυσικά φαινόμενα. Κύριος στόχος είναι η δημιουργία τράπεζας πληροφοριών ανοιχτής πρόσβασης, η οποία θα αποτελέσει εργαλείο υποδομής για την παραγωγή επιστημονικών μελετών. Το Έργο βασίζεται σε μεταδιδακτορική έρευνα για την εκπόνηση βάσης δεδομένων με τίτλο «Ψηφιακή πύλη Natura Byzantina: Φυσικό περιβάλλον και Παραγωγή κατά την Υστεροβυζαντινή περίοδο (13ος-15ος αι.)», η οποία άρχισε να εκπονείται το 2015 στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών.

  • Κ. Μαυρομμάτη, Τ. Κόλιας, «Πόλεμος και περιβάλλον στο Βυζάντιο: η πορεία της έρευνας», στο: Κ. Γ. Τσικνάκης (επιμ.) Ο πόλεμος εκτός μάχης: Η προετοιμασία και οι συνέπειες των πολέμων από την Τέταρτη Σταυροφορία έως τον Κρητικό Πόλεμο (υπό έκδοση 2026).
  • Κ. Μαυρομμάτη, «Xαλκοῦς γὰρ ὁ καθ’ ἡμᾶς οὗτος οὐρανός, ἡ δὲ γῆ σιδηρᾶ: Φυσικό περιβάλλον και φυσικά φαινόμενα στην Αθήνα στα τέλη του 12ου αιώνα», στο: Μ. Γερολυμάτου (επιμ.), Αθήνα και Θήβα στη μέση βυζαντινή περίοδο (υπό έκδοση 2026).
  • K. Mavrommati, The Natural Environment in the Late Byzantine Correspondence, 2 τ., London 2025.

  • Κ. Μαυρομμάτη, «Περιαστικά δάση και αστικό πράσινο στο Βυζάντιο», 9η Διημερίδα Ιστορίας Περιβάλλοντος: Οι πνεύμονες της γης, 5-6 Ιουνίου 2024, Ιστορικό Αρχείο ΠΙΟΠ.
  • Κ. Μαυρομμάτη, «Το κλίμα στη βυζαντινή επιστολογραφία», 7η Διημερίδα Ιστορίας Περιβάλλοντος: Όταν το κλίμα αλλάζει… Το κλίμα ως ενεργός παράγοντας στην εξέλιξη των ιστορικών φαινομένων, 2-3 Ιουνίου 2022, Ιστορικό Αρχείο ΠΙΟΠ.
  • K. Mavrommati, «Beloved Animals: Byzantine “Pets” (12th–15th c.)», 24th International Congress of Byzantine Studies: «Byzantium – Bridge Between Worlds», 22-27 Αυγούστου 2022, Βενετία, Πάντοβα.
Xρηματοδότηση

Το 2017 η πρόταση έλαβε χρηματοδότηση από το Ίδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου για την κατασκευή ιστοσελίδας που θα φιλοξενείται στον διαδικτυακό τόπο του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, για να προβάλει την τρέχουσα τράπεζα πληροφοριών και τα αποτελέσματα της εν λόγω έρευνας.

Συντονίστρια
Καλλιόπη ΜαυρομμάτηΕντεταλμένη ερευνήτρια
Πληροφορίες & Επικοινωνία
Εντεταλμένη ερευνήτρια

Κεντρική εικόνα σελίδας: Νυκτερινή αλιεία με φανό, τμήμα μικρογραφίας χειρογράφου (11ος αι.) / Βενετία, Biblioteca Marciana Gr 479, φ. 350r. Πηγή