Αναζήτηση
ΚΛΕΙΣΙΜΟΚοινωνικοί ρόλοι και συλλογικά πρότυπα
Mαρία Λεοντσίνη
Το Έργο «Κοινωνικοί ρόλοι και συλλογικά πρότυπα» εντάσσεται στο πλαίσιο του Προγράμματος Καθημερινός και κοινωνικός βίος των Βυζαντινών και εστιάζει στη μελέτη των μηχανισμών σχηματισμού, λειτουργίας και έκφρασης των κοινωνικών ομάδων, καθώς και στους τρόπους με τους οποίους η κοινωνική θέση αντανακλάται στις βυζαντινές πηγές. Αφετηρία της έρευνας αποτέλεσε η ανάλυση του πολιτικού ρόλου επιμέρους κοινωνικών ομάδων, όπως αυτός προκύπτει μέσα από τη μελέτη των σωζόμενων βυζαντινών πηγών, γραπτών και αρχαιολογικών. Στο πλαίσιο της μεταδιδακτορικής έρευνας που έχει εκπονηθεί στο Πρόγραμμα Καθημερινός και κοινωνικός βίος των Βυζαντινών, εξετάστηκαν αναλυτικότερα η έννοια της κοινωνικής κινητικότητας και οι παράγοντες μεταβολής στην κοινωνική ιεραρχία, όπως αποτυπώνονται στις πηγές, ιδίως μέσω των σχέσεων εξουσίας και υποτέλειας στο πλαίσιο της λειτουργίας των θεσμών και της πολιτικής ισχύος (οικογενειακά και πελατειακά δίκτυα, στρατός, αγροτικές σχέσεις κ.ά.). Περαιτέρω έρευνα διεξάγεται γύρω από τις έμφυλες διακρίσεις διακρίσεις , οι οποίες αναδεικνύονται ως κρίσιμοι παράγοντες διαμόρφωσης και προβολής κοινωνικών ρόλων και στάσεων. Τα ζητήματα αυτά προσεγγίζονται στις πιο πρόσφατες μελέτες μέσω των μεθοδολογικών εργαλείων της αφηγηματικής ανάλυσης και της κοινωνικής ανθρωπολογίας.
- M. Leontsini, «The Voices of the Lower Strata: Public Expression, Distrust, and Political Conflict at the End of Late Antiquity», Class and Status. Journal of Critical Approaches to Social Divisions (υπό έκδοση, 2026).
- E. Ragia (επιμ.), Social Profiles and Social Position in Byzantium. Testimonies and Interpretations, NHRF/IHR Μελέτες 1, Athens 2025.
- Μ. Λεοντσίνη, «Κοινωνικές ομάδες και κοινωνική θέση στο Βυζάντιο: δεδομένα και προοπτικές της έρευνας», στο Α. Σφοίνη (επιμ.), Άνθρωπος και κοινωνία στην ιστορία από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή, Αθήνα 2025, 49-74.
- I. Anagnostakis, M. Leontsini, «Gendering Cooking. The Case of Mageiros», στο: M. Meyer, C. Messis (επιμ.), The Routledge Handbook of Gender and Sexuality in Byzantium, New York 2024, Routledge History Handbooks, 178–205.
- M. Leontsini, «A Dangerous Era: An Introduction to the Byzantine 7th Century», στο: I. Baldini, A. L. Morelli (επιμ.), Un mondo pericoloso. Tesori del VII secolo d.c. attraverso il Mediterraneo, Ante Quem Ornamenta 8, Bologna 2024, 7–17.
- Μ. Λεοντσίνη, «Όταν οι διαμαρτυρίες των δήμων συνάντησαν τη δυσαρέσκεια του στρατού. Οι εξεγέρσεις στις βυζαντινές πόλεις τον 7ο αιώνα», στο: Σ. Ν. Μοσχονάς, Εξεγέρσεις στον Μεσαιωνικό κόσμο, Αθήνα 2023, 67–99.
- Μ. Λεοντσίνη, «SALUS REIP / DANUBIUS. Το μέτωπο του Δούναβη, ο αυτοκράτορας και ο στρατός (τέλη 6ου–7ος αι.)», στο: Από τον Πόντο στον Αδρία. Μελέτες προς Τιμή Μαρίας Νυσταζοπούλου–Πελεκίδου, Αθήνα 2023, 171–196.
- Στο πλαίσιο του Έργου αναπτύχθηκε ερευνητική ψηφιακή βάση δεδομένων, η οποία συνοδεύεται από ιστορική εισαγωγή και επεξηγηματικά λήμματα, με στόχο την τεκμηρίωση και ερμηνεία όρων που αφορούν την κοινωνική οργάνωση και τη διαστρωμάτωση των κοινωνικών ομάδων στο Βυζάντιο: Βυζαντινῶν μέτρον τύχης. Ηλεκτρονική βάση δεδομένων για την κοινωνική ιστορία του Βυζαντίου από τον 7ο έως τον 12ο αι: πηγές, προβλήματα και προσεγγίσεις (Βυζαντινῶν μέτρον τύχης, Έφη Ράγια, 2012–2015).
- 2013: Παλιά και νέα φτώχεια και η εξουσία του χρήματος, Μορφωτικές Εκδηλώσεις ΕΙΕ «Επιστήμης Κοινωνία», ΕΙΕ, Ιανουάριος–Φεβρουάριος.
- 2014: «Κοινωνικά προφίλ» και «κοινωνικές» ομάδες: αντιλήψεις περί κοινωνικής θέσης στο Βυζάντιο», Συνάντηση Εργασίας, ΕΙΕ, 19 Δεκεμβρίου.
Κεντρική εικόνα σελίδας: Παράσταση πλούσιου δείπνου σε τρικλίνιο, στο άνω τμήμα και των εργασιών των μελών του προσωπικού στο κάτω, Μικρογραφία από το Χειρόγραφο του Ιώβ, Ρώμη, Αποστολική Βιβλιοθήκη του Βατικανού, Κώδικας Gr. 749, φ.16v, β΄ μισό του 9ου αιώνα / Πηγή