Όψεις του πολιτισμού του Βυζαντίου

Στην ενότητα Βυζαντινός Πολιτισμός εντάσσονται Έργα που βρίσκονται υπό εξέλιξη και εκτελούνται είτε αυτοτελώς είτε στο πλαίσιο ερευνητικών έργων συνεργασίας και ευρύτερων επιστημονικών ή πολιτιστικών δράσεων, με χρηματοδότηση τόσο από εθνικούς όσο και από ευρωπαϊκούς πόρους. Οι δράσεις αυτές καλύπτουν ευρύ φάσμα εξειδικευμένων ερευνητικών πεδίων που σχετίζονται με τη μελέτη, την ανάδειξη και την τεκμηρίωση του βυζαντινού πολιτισμού, προσφέροντας πολύτιμα δεδομένα για την κατανόηση της κοινωνικής, θρησκευτικής, καλλιτεχνικής και πνευματικής ζωής του Βυζαντίου.

Τα επιμέρους έργα προσεγγίζουν τόσο παραδοσιακά όσο και λιγότερο διερευνημένα πεδία της βυζαντινής έρευνας: από την ιστορία της βυζαντινής λογοτεχνίας και την ερμηνεία έργων τέχνης (τοιχογραφίες, αντικείμενα μικροτεχνίας), μέχρι την αλχημεία και τη μελέτη του συναισθήματος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης τα έργα που επικεντρώνονται στην καθημερινή ζωή και τις πολιτισμικές πρακτικές – π.χ., η μελέτη της διατροφής, των καθημερινών αντικειμένων κ.ά. – καθώς και εκείνα που εξετάζουν την αλληλεπίδραση θεσμών και πνεύματος, όπως είναι η σχέση Εκκλησίας και λογιοσύνης κατά την ύστερη μεσαιωνική εποχή. Με τον τρόπο αυτό, προσεγγίζονται πτυχές του υλικού και άυλου πολιτισμού του Βυζαντίου, εξετάζοντας πώς η γραμματεία, η επιστήμη, η φιλοσοφία, η τέχνη και η θρησκεία συμβάλλουν στη διαμόρφωση και έκφραση των κοινωνικών δομών του Βυζαντίου. Παράλληλα, σημαντική είναι και η συμβολή της αρχαιολογικής τεκμηρίωσης, η οποία φωτίζει πτυχές του υλικού πολιτισμού της βυζαντινής περιόδου, βοηθώντας στην κατανόηση της εποχής.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αξιοποίηση σύγχρονων μεθόδων και τεχνολογιών, όπως η ψηφιοποίηση, οι γεωπληροφοριακές εφαρμογές και οι διεπιστημονικές προσεγγίσεις. Αυτές οι καινοτόμες προσεγγίσεις επιτρέπουν τη δημιουργία νέων εργαλείων για τη μελέτη και την ανάδειξη του βυζαντινού πολιτιστικού αποθέματος, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε δεδομένα και την οπτικοποίηση πληροφοριών που προηγουμένως ήταν δύσκολα προσιτές. Τα έργα της Κατεύθυνσης διερευνούν και προσφέρουν νέες αναγνώσεις του παρελθόντος στη βάση σύγχρονων επιστημονικών και κοινωνικών προκλήσεων προάγοντας τη γνώση και την κατανόηση του βυζαντινού πολιτισμού.