Αναζήτηση
ΚΛΕΙΣΙΜΟΌψεις του υλικού πολιτισμού του Βυζαντίου
Αναστασία Γ. Γιαγκάκη
Στο έργο διερευνώνται πτυχές του υλικού πολιτισμού του Βυζαντίου, μέσα στο ολοένα αυξανόμενο ενδιαφέρον γύρω από τη μελέτη του τελευταίου, ιδίως κατά το διάστημα το τελευταίων δεκαετιών. Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στα αρχαιολογικά τεκμήρια, αλλά παράλληλα διερευνώνται και οι γραπτές πηγές. Έμφαση δίνεται στη μελέτη της κεραμικής και της μεταλλοτεχνίας. Θίγονται ζητήματα τεχνογνωσίας, αλληλεπίδρασης και διάδοσης πρακτικών, χρήσης των αντικειμένων, εμπορικών σχέσεων, υιοθετώντας θεωρητικές κατευθύνσεις που δίνουν έμφαση στο κοινωνικό πλαίσιο των αντικειμένων, λαμβάνοντας υπόψη θεωρητικές προσεγγίσεις εθνολόγων, ανθρωπολόγων και αρχαιολόγων.
Στο πλαίσιο του έργου και με στόχο την ανάδειξη της κυκλοφορίας της εισηγμένης κεραμικής στην Πελοπόννησο και στην Κρήτη, με αφορμή τα χρηματοδοτούμενα έργα Κύρτου Πλέγματα και Αναβαθμίς δημιουργήθηκε μία λεπτομερής βάση δεδομένων προσβάσιμη από την ψηφιακή εφαρμογή ΑΝΑΒΑΘΜΙΣ, με θέμα: «Δίκτυα εμπορικών επαφών και οικονομίας στον αιγαιακό χώρο κατά τη βυζαντινή εποχή, με βάση τη μελέτη της κεραμικής: Η περίπτωση της Πελοποννήσου και της Κρήτης» και στόχο την καταγραφή των πληροφοριών για την εισηγμένη κεραμική στην Πελοπόννησο και την Κρήτη από τον 4ο και έως τον 15ο/16ο αι. μ.Χ. Η τελευταία αναβαθμίστηκε («Αναβάθμιση του υφιστάμενου έργου: Δίκτυα εμπορικών επαφών και οικονομίας στον αιγαιακό χώρο κατά τη Βυζαντινή εποχή, με βάση τη μελέτη της κεραμικής: Η περίπτωση της Πελοποννήσου και της Κρήτης») και εμπλουτίστηκε μέσω του έργου Αναβαθμίς (https://aegean-pottery.anavathmis.eu/ ).
Στο έργο ενσωματώνεται και η έρευνα που είχε επίσης αφετηρία το χρηματοδοτούμενο έργο Κύρτου Πλέγματα και στόχο την εισαγωγή αναφορών σχετικά με το βυζαντινό έπιπλο σε βάση δεδομένων, με θέμα: «EE2.11. Το οικιακό έπιπλο από την αρχαιότητα μέχρι την προβιομηχανική εποχή» (https://kripis2.anavathmis.eu/db_2-11/) (Η. Αναγνωστάκης, Μ. Λεοντσίνη, 2013-2015).
Για τις ανάγκες του προγράμματος, έχει αναπτυχθεί συνεργασία με αρμόδιες Εφορείες Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, με πανεπιστημιακούς φορείς και επιστημονικές εταιρείες. Οι σχετικές έρευνες παρουσιάζονται σε ανακοινώσεις σε διεθνή συνέδρια. Διοργανώνονται επίσης ειδικές επιστημονικές συναντήσεις.
-
Α. Γ. Γιαγκάκη, Εφυαλωμένη κεραμική από τη θέση «Άγιοι Θεόδωροι» Ακροναυπλίας (11ος-17ος αι. μ.Χ.), ΙΒΕ/ΕΙΕ, Ερευνητική Βιβλιοθήκη 7, Αθήνα 2012 (με αγγλική περίληψη).
-
Proceedings of the 12th AIECM3 Congress on Medieval and Modern Period Mediterranean Ceramics, τόμ. 1-2 (επιμ. P. Petridis, A.G. Yangaki, N. Liaros, E.-Ε. Bia) (IHR/NHRF Research Library 10), Athens 2021.
-
Το Βυζάντιο χωρίς λάμψη. Τα ταπεινά αντικείμενα και η χρήση τους στον καθημερινό βίο των Βυζαντινών (επιμ. Α. Γ. Γιαγκάκη, Α. Πανοπούλου), ΙΙΕ / ΕΙΕ, Αθήνα 2018.
-
Εκπαιδευτική Συλλογή Μεσαιωνικής και Νεότερης Κεραμικής. Κατάλογος (επιμ. Α. Γιαγκάκη, Ό. Γκράτζιου), Πανεπιστήμιο Κρήτης, Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Ρέθυμνο 2012.
- A. G. Yangaki, «Cooking and Utilitarian Wares from a Water Crypt in Ancient Messene», στο: C. Viegas (επιμ.), 32nd Rei Cretariae Romanae Fautores Congress on Roman Pottery, Rei Cretariae Romanae Fautorom Acta 48, Oxford 2024, 83-94.
- A. G. Yangaki, «In Search of Standardization. The Case of a Globular Amphora Type from Crete», στο: H. González Cesteros, J. Leidwanger (επιμ.), Regional Economies in Action. Standardization of Transport Amphorae in the Roman and Byzantine Mediterranean. Proceedings of the International Conference at the Austrian Archaeological Institute and the Danish Institute at Athens, 16–18 October 2017 (Österreichisches Archäologisches Institut Sonderschriften Band 63), Wien 2023, 297-325.
- A. G. Yangaki, «A Beekeeper’s Kit of the First Byzantine Period in Eleutherna (Crete)», Journal of Greek Archaeology 7 (2022), 298-324.
- A. G. Yangaki, «Changing Byzantium: The Thirteenth Century Viewed Through its Pottery. Summary of the Evidence, Main Trends, Thoughts for Future Directions», στο: J. P. Albani, I. Christoforaki (επιμ.), Πάντα ῥεῖ. Change in Thirteenth-Century Byzantine Architecture, Art, and Material Culture (Bυζάντιος. Studies in Byzantine History and Civilization 20), Brepols Publishers: Turnhout 2022, 277-318.
- V. Petrakis, D. Andrianou, I. Anagnostakis, «Verbal Representations», στο: D. Andrianou (επιμ.), Α Cultural History of Furniture, vol. 1, Antiquity, London 2022, 207-215.
- V. Petrakis, Μ. Leontsini, «Makers, Making and Materials», στο: Α Cultural History of Furniture, στο: D. Andrianou (επιμ.), Α Cultural History of Furniture, vol. 1, Antiquity, London 2022, 45-73.
- Complex Realities: Medieval Pottery Contexts in the Eastern Mediterranean (7th-15th c. CE), Επιστημονική ημερίδα, διοργάνωση: ΙΙΕ, Αυστριακή Ακαδημία Επιστημών, Universidad Complutense de Madrid, 27 Nοεμβρίου 2024, Instituto Cervantes de Atenas (οργάνωση: Α. Γ. Γιαγκάκη, σε συνεργασία με την A. Waldner και τον H. González Cesteros).
- Μελέτη και δημοσίευση του υλικού κεραμικής από την ανασκαφή της Ελεύθερνας, Τομέας ΙΙ, Κρήτη, (ανασκαφέας: Χ. Τσιγωνάκη), από τη Σπιναλόγκα (Α. Γ. Γιαγκάκη).
- Μελέτη και δημοσίευση της κεραμικής της μεσοβυζαντινής περιόδου, της εποχής της λατινοκρατίας και της οθωμανικής περιόδου από την αρχαιολογική έρευνα επιφανείας εδάφους στην περιοχή της αρχαίας Άφιδνας, κοντά στο Καπανδρίτι Αττικής, στο πλαίσιο του προγράμματος «Kotroni Archaeological Survey Project» (ΚΑSP) (https://afidna.org/ ) (Α. Γ. Γιαγκάκη).
- 2012, 2013, 2014, 2015, 2024: Εργαστήριο για την άσκηση και εκπαίδευση των φοιτητών του Τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης (υπεύθυνη: Α. Γ. Γιαγκάκη, κατόπιν πρόσκλησης του Τμήματος) (υλικό εξάσκησης από την ανασκαφή στον Τομέα ΙΙ της Ελεύθερνας [διευθύντρια ανασκαφής: Χριστίνα Τσιγωνάκη, νυν επίκουρος καθηγήτρια]) (διάρκεια 4-5 ημέρες κάθε φορά).
-
Σχεδιασμός και υλοποίηση εκπαιδευτικού προγράμματος με τίτλο: «Χ[ρ]ώματα», στο πλαίσιο των Βραδιών Ερευνητή 2017, 2018 και 2019. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε παιδιά 7 έως 12 ετών. Στόχος είναι τα παιδιά να μυηθούν στα χαρακτηριστικά της βυζαντινής κεραμικής (Α. Γ. Γιαγκάκη).
- «Eισηγμένη κεραμική στην Πελοπόννησο και στην Κρήτη (4ος-16ος αι.)» («Αναβάθμιση του υφιστάμενου έργου: Δίκτυα εμπορικών επαφών και οικονομίας στον αιγαιακό χώρο κατά τη Βυζαντινή εποχή, με βάση τη μελέτη της κεραμικής: Η περίπτωση της Πελοποννήσου και της Κρήτης»): A. Γ. Γιαγκάκη. Ηλεκτρονική βάση ανοικτής πρόσβασης στο πλαίσιο του έργου «Αναβαθμίς. Ανάπτυξη της ιστορικής έρευνας: Mελέτες και ψηφιακές εφαρμογές». https://aegean-pottery.anavathmis.eu/.
- «Δίκτυα εμπορικών επαφών και οικονομίας στον αιγαιακό χώρο κατά τη Βυζαντινή εποχή, με βάση τη μελέτη της κεραμικής»: Α. Γ. Γιαγκάκη. Ηλεκτρονική βάση ανοικτής πρόσβασης στο πλαίσιο του έργου Κύρτου Πλέγματα, Πρόγραμμα «Κρηπίς», 2013-2015. Έργο ΕΕ2.7: https://kripis2.anavathmis.eu/.
- «Το οικιακό έπιπλο από την αρχαιότητα μέχρι την προβιομηχανική εποχή»: Η. Αναγνωστάκης, Μ. Λεοντσίνη. Ηλεκτρονική βάση ανοικτής πρόσβασης στο πλαίσιο του έργου Κύρτου Πλέγματα, Πρόγραμμα «Κρηπίς», 2013-2015. Έργο 2.11: https://kripis2.anavathmis.eu/db_2-11/.
Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας
Κεντρική εικόνα σελίδας: Έγχρωμη σχηματική απεικόνιση του εμπίεστου γεωμετρικού διακόσμου που εικονίζεται σε πινάκιο ερυθροβαφούς κεραμικής από τη Β. Αφρική που βρέθηκε στην Ελεύθερνα Κρήτης (Τομέας Ι). / Απεικόνιση: Ελισάβετ Κελίδου, στο πλαίσιο του έργου: «Εισηγμένη κεραμική στην Πελοπόννησο και στην Κρήτη (4ος-16ος αι. μ.Χ.)», Αναβαθμίς, από όπου και αναδημοσιεύεται το σχέδιο.