Αναζήτηση
ΚΛΕΙΣΙΜΟΤο βιβλίο ως κείμενο και ως αντικείμενο
Nίκη Τσιρώνη
Το έργο, που ξεκίνησε το 2002, είχε ως στόχο τη μελέτη του βιβλίου ως υλικού αντικειμένου με ιδιαίτερη έμφαση στην τέχνη και την τεχνική της βιβλιοδεσίας κατά τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο. Κύριος άξονας προβληματισμού υπήρξε η παράδοση της τέχνης στον ευρύτερο ελληνικό χώρο και το κάλυμμα του βιβλίου ως αποθετήριο ιστορικών τεκμηρίων. Το έργο διερεύνησε την ορολογία της στάχωσης για τη δημιουργία συγκροτημένης πρότασης απόδοσης των όρων που χρησιμοποιούνται από ιστορικούς, συντηρητές και τεχνίτες για την περιγραφή του καλύμματος του βιβλίου και της διακόσμησής του. Η ερευνητική ομάδα εστίασε επίσης στη συσχέτιση υλικών τεκμηρίων και απεικόνισης σε φορητές εικόνες, ψηφιδωτά και τοιχογραφίες της βυζαντινής και μεταβυζαντινής περιόδου και στην τεκμηρίωση μιας τυπολογίας στην οποία αποτυπώνονται εικαστικά και πνευματικά ρεύματα των διαφόρων περιόδων. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από την Περιφέρεια Αττικής, αριστεύοντας στην αξιολόγηση, και από ευρωπαϊκά έργα έρευνας και διάχυσης. Στο πλαίσιό του υλοποιήθηκαν συνεργασίες με το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, την Ελληνική Εταιρεία Βιβλιοδεσίας, τον Δήμο Ιωαννίνων, το Αρχαιολογικό Μουσείο Δράμας, τοπικές και δημόσιες βιβλιοθήκες, τη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη, τη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων, τη Βιβλιοθήκη του Μουσείου της Πόλης των Αθηνών κλπ. Το 2012-13 υλοποιήθηκε έκθεση με τίτλο «Η τέχνη της βιβλιοδεσίας από το Βυζάντιο ώς τη σύγχρονη εικαστική δημιουργία» στο Βυζαντινό Μουσείο (Αθήνα) με περισσότερους από 20.000 επισκέπτες και εκπαιδευτικά προγράμματα σε περισσότερα από 120 σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Το έργο διερευνά και προάγει τον ρόλο του βιβλίου ως απτικού αντικειμένου σε συνάρτηση με την πολιτική φιλαναγνωσίας. Ο ρόλος του βιβλίου ως απτού και απτικού αντικειμένου είναι ιδιαίτερα σημαντικός στην προώθηση της πρακτικής της ανάγνωσης, προσφέροντας μια πολυαισθητηριακή εμπειρία, με την αφή, την όραση, την οσμή και την ακοή να παίζουν σημαντικό ρόλο επιτρέποντας στον αναγνώστη μια μοναδική σύνδεση με το περιεχόμενο, ενισχύοντας την αίσθηση της εμβάθυνσης και επιτρέποντας την προσωπική αλληλεπίδραση. Κάθε βιβλίο αναδεικνύεται ως μοναδικό αντικείμενο, στο οποίο αποτυπώνεται η σχέση του κτήτορα με το αντίτυπο. Στη φάση αυτή, το έργο εστιάζει στη μελέτη της αισθητηριακής εμπειρίας και στην ανάδειξη μοναδικών ιστοριών βιβλίων.
- N. Tsironi (ed.), Le livre : texte, image, objet, Études Balkaniques, Cahiers Pierre Belon 24, Paris 2020
- Ν. Τσιρώνη (επιστ. επιμ.), Όψεις Βιβλίων: Από τον Κώδικα στην Ψηφιακή Τεκμηρίωση, e-book, Ψηφιακές εκδόσεις 11. Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, 2020. https://hdl.handle.net/10442/18481
- Κύκλος φιλαναγνωσίας, Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού. Με τη συμμετοχή των: Νίκου Μπακουνάκη, Μαρίζας Ντεκάστρο, Βένιας Δημητρακοπούλου, Γιώργου Καλόφωνου, Alexander Nehamas, Παύλου Καλλιγά. 1, 8, 15, 22 Δεκεμβρίου 2024
- Νοέμβριος 2023 – Φεβρουάριος 2024, Εργαστήρια βιβλιοδεσίας, «Το βιβλίο: Κείμενο, Εικόνα και Αντικείμενο», Βιβλιοθήκη Marie Blanche. Με τη συμμετοχή των Νίκης Τσιρώνη, Φρόσως Γανιάρη και Βερονίκ Μάγκνες
- Οκτώβριος 2023-Φεβρουάριος 2024, Νίκη Τσιρώνη, Εκπαιδευτικό πρόγραμμα, «Ένα ταξίδι στην ιστορία και την τέχνη του βιβλίου», Βιβλιοθήκη Marie Blanche
- Διάλεξη, Νίκη Τσιρώνη, «Ανιχνεύοντας το συναίσθημα στα βιβλία τέχνης», εκδήλωση στο πλαίσιο της έκθεσης «Γιάννης Ψυχοπαίδης, “Artist’s Books” 1979-2023», Ελληνοαμερικανική Ένωση, 14 Δεκεμβρίου 2023
- Διαδικτυακό σεμινάριο, «Γλώσσα και Βιβλίο», με τη συμμετοχή των Γιάννη Κορίνθιου και Γεωργίου Μπαμπινιώτη, 9 Φεβρουαρίου 2023
- Ημερίδα, «Ιστορία και Τέχνη Βιβλίου». Με τη συμμετοχή της Φρόσως Γανιάρη, Νίκης Τσιρώνη και Βερονίκ Μάγκνες. Βιβλιοθήκη Marie Blanche, 29 Σεπτεμβρίου 2023
- Ελληνική Εταιρεία Βιβλιοδεσίας (2002-2013)
- Association Pierre Belon, Paris (2018-2023)
- Κοινωφελές Ίδρυμα Κοινωνικού και Πολιτιστικού Έργου (2020-2022)
- Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο (2008-2013)
Κεντρική εικόνα σελίδας: Σχέδιο της Φωτεινής Στεφανίδου από τη Συλλογή «ΕΝΤΕΚΑ ΙΣΤΟΡΗΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΝΙΚΟΛΑΟ ΜΥΣΤΡΑ» / Με την άδεια της ζωγράφου
