Λατινικές κυριαρχίες στον ελληνικό χώρο (13ος-17ος αι.): Θεσμοί

Ο ελληνικός χώρος υπό λατινική κυριαρχία υπήρξε διασπασμένος όχι μόνο μεταξύ των διαφορετικών δυτικοευρωπαϊκών κυριάρχων, αλλά και στο πλαίσιο του ίδιου κυρίαρχου. Έτσι, αναδείχθηκαν πολυάριθμοι πολιτικοί σχηματισμοί, άλλοι ανεξάρτητοι και άλλοι ελεγχόμενοι, άμεσα ή έμμεσα, από μια μητρόπολη. Ταυτόχρονα, οι σχηματισμοί αυτοί μεταλλάσσονταν εξαιτίας των εκάστοτε συγκυριών σε μια ευρεία και εξαιρετικά εξελισσόμενη ιστορική περίοδο που απλώνεται από τον ύστερο Μεσαίωνα μέχρι και την όψιμη νεότερη εποχή. Επιπλέον, ο χώρος αυτός περιέκλειε δύο κόσμους, τον καθολικό δυτικό και τον ορθόδοξο ανατολικό, ανάμεσα στους οποίους από τον 13ο αιώνα και εξής το χάσμα συνεχώς διευρυνόταν. Αποτέλεσμα όλων αυτών των παραγόντων υπήρξε μια ποικιλία διοικητικών μηχανισμών, εντός των οποίων λειτούργησαν πολυάριθμοι θεσμοί, οι οποίοι εξελίχθηκαν με την πάροδο των αιώνων. Ιδιαίτερο κεφάλαιο στην ιστορία των θεσμών αποτελούν επίσης η Εκκλησία και τα μοναστικά ιδρύματα, τα οποία απόκτησαν ιδιαίτερη βαρύτητα σε ένα μικτό δογματικά τοπίο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το οποίο αποτελεί και το βασικό ερευνητικό πεδίο της Κατεύθυνσης, αποτελούν οι βενετικές κτήσεις στον ελληνικό χώρο. Ήδη από τη συγκρότησή της ως ανεξάρτητο κράτος, η Βενετία δημιούργησε ένα ιδιαίτερο και σύνθετο διοικητικό οργανισμό για την αποτελεσματικότερη και «δημοκρατικότερη» άσκηση της εξουσίας. Ο διοικητικός αυτός οργανισμός, ο οποίος δεν έπαψε να εξελίσσεται στο πέρασμα των αιώνων μέχρι την πτώση της Βενετίας το 1797, περιέκλειε πολλαπλά επίπεδα θεσμών. Υπήρξε αποτέλεσμα της πολιτικής ιδεολογίας της Βενετίας και μεταφυτεύτηκε στις κτήσεις της με τις ανάλογες προσαρμογές. Οι προσαρμογές αυτές, άλλοτε μικρές και άλλοτε μεγάλες, καθορίστηκαν τόσο από το μέγεθος του πολιτικού σχηματισμού και τη σχέση του, άμεση ή έμμεση, με τη μητρόπολη, όσο και από τις ιδιαιτερότητες της μικτής κοινωνίας που καθένας από αυτούς περιέκλειε. Η μελέτη των θεσμών αυτών στο πλαίσιο της Κατεύθυνσης αναδεικνύει τόσο τη φυσιογνωμία και τη λειτουργία τους, όσο και την πολιτική σχέση κτήσης και μητρόπολης, τους στόχους της Βενετίας για καθεμιά από τις κτήσεις της, αλλά και τη σχέση των κυριάρχων με τον τοπικό ελληνικό πληθυσμό. Εξαιρετικό, τέλος, ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μελέτη της παρουσίας της λατινικής Εκκλησίας και των δυτικών μοναστικών Ταγμάτων στον ελληνικό χώρο απέναντι όχι μόνο στην ορθόδοξη Εκκλησία και τα μοναστήρια, αλλά και στον κυρίαρχο αριθμητικά ορθόδοξο τοπικό πληθυσμό.