ΕΣΠΑ 2021-2027
Κώδ. Μ. Ιβήρων 2345, του βʹ μισού του 13ου αι., που παραδίδει το Τυπικόν της Μονής Ελεούσης. Λεπτομέρεια από φύλλο του κώδικα με το κείμενο του Τυπικού.
Συντονιστής
Ζήσης ΜελισσάκηςΔιευθυντής Ερευνών
Ερευνητική Ομάδα
Kρίτων ΧρυσοχοΐδηςΟμότιμος Διευθυντής Ερευνών
Αικατερίνη Μήτσιου

Αντικείμενο του έργου αποτελεί η έκδοση του Τυπικού της βυζαντινής Μονής Θεοτόκου Ελεούσης κοντά στη Strumica της Βόρειας Μακεδονίας, η οποία μαρτυρείται ότι ιδρύθηκε το 1080. Το Τυπικόν της παραδίδεται από χειρόγραφο κώδικα του βʹ μισού του 13ου αι. που φυλάσσεται σήμερα στη Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους, της οποία μετόχιο ήταν από το 1250 η Μονή Ελεούσης. Πρόκειται για ένα σύνολο αντιγράφων κειμένων και διαφόρων εγγράφων που φανερώνουν την νομική και οικονομική κατάσταση της. Το πρώτο μέρος του περιέχει οκτώ έγγραφα της περιόδου 1085-1160, το δεύτερο την κυρίως Διάταξη της Μονής, ενώ το τρίτο είναι ένας κατάλογος της κινητής της περιουσίας, όπως και διαφόρων άλλων εγγράφων της.

Το κείμενο του Τυπικού είχε εκδοθεί για πρώτη φορά το 1900 από τον Louis Petit, βάσει μιας παλαιότερης μεταγραφής του από τον E. Miller, ενώ ήδη το 1898 και το 1896 είχαν εκδοθεί μερικά τμήματά του. Ωστόσο αργότερα ο κώδικας της Μονής Ιβήρων χάθηκε, για να εντοπισθεί ξανά τυχαία το 2016 περίπου μέσα στη βιβλιοθήκη της ίδιας μονής, η οποία ανέθεσε την εργασία της νέας έκδοσης στο Κ. Χρυσοχοΐδη σε συνεργασία με τους Ζ. Μελισσάκη και Αικ. Μήτσιου.

Η αξία του Τυπικού έγκειται στο ότι προσφέρει μέσα από πρωτογενείς αρχειακές πηγές πολλές πληροφορίες όχι μόνο για τη συγκεκριμένη μονή, αλλά και γενικότερα για το βυζαντινό μοναστικό βίο, την προσωπογραφία και την ιστορική γεωγραφία της περιοχής της Strumica. 

  • Z. Melissakis – K. Chryssochoidis – E. Mitsiou, “The Recovered Typikon of the Eleousa Monastery in Stroumitza (Iviron 2345)”, στο: Le livre manuscrit grec: Écritures, matériaux, histoire. Actes du IXe Colloque international de Paléographie grecque, Paris, 10-15 septembre 2018 (επιμ. Marie Cronier, Brigitte Mondrain), Travaux et Mémoires 24/1, Paris 2020, 917-932.
Συντονιστής
Ζήσης ΜελισσάκηςΔιευθυντής Ερευνών
Ερευνητική Ομάδα
Kρίτων ΧρυσοχοΐδηςΟμότιμος Διευθυντής Ερευνών
Αικατερίνη Μήτσιου
Πληροφορίες & Επικοινωνία
Διευθυντής Ερευνών

Κεντρική εικόνα σελίδας: Κώδ. Μ. Ιβήρων 2345, του βʹ μισού του 13ου αι., που παραδίδει το Τυπικόν της Μονής Ελεούσης. Λεπτομέρεια από φύλλο του κώδικα με το κείμενο του Τυπικού. / Δικαιώματα φωτογραφίας: Μονή Ιβήρων