Αναζήτηση
ΚΛΕΙΣΙΜΟΗ κλιματική αλλαγή και η επίδρασή της στα μνημεία της πολιτιστικής κληρονομιάς
Σοφία Ζουμπάκη
Το έργο έχει εξελιχθεί σε δύο φάσεις, με δύο διαδοχικές χρηματοδοτήσεις (βλ. παρακάτω). Η πρώτη φάση του έργου, στην υλοποίηση της οποίας συνεργάστηκαν το ΕΚΠΑ, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το ΙΙΕ/ ΕΙΕ και ιδιωτικοί φορείς ολοκληρώθηκε μεταξύ 2019 και 2021. Για τα αποτελέσματα της φάσης αυτής βλ. http://climascape.prd.uth.gr. Η δεύτερη εν εξελίξει φάση του έργου είναι με Προγραμματική Σύμβαση μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών για την εκπόνηση του Ερευνητικού Έργου με τίτλο «Σχεδιασμός Εθνικής Στρατηγικής για την προσαρμογή των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής».
Στόχος και των δύο φάσεων του έργου είναι η προστασία του πολιτιστικού αποθέματος και η βιωσιμότητα του τουρισμού με έμφαση στους αρχαιολογικούς χώρους. Το ΙΙΕ συμμετείχε αφ’ ενός στην καταγραφή προβλημάτων που προκαλεί η τρέχουσα κλιματική αλλαγή σε 8 στην πρώτη φάση και 19 στη δεύτερη αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα κι αφ’ ετέρου στη συλλογή γραπτών πηγών και αρχαιολογικών δεδομένων για την επίδραση κλιματικών κι εν γένει φυσικών φαινομένων στους ίδιους χώρους από την αρχαιότητα ως τον 19ο αιώνα. Στόχος ήταν να καταρτιστεί ένα ιστορικό ευαλωτότητας των συγκεκριμένων χώρων, ώστε να αξιοποιηθεί τόσο για τα κλιματικά μοντέλα που αναπτύσσουν οι συνεργάτες του προγράμματος φυσικοί, αλλά και για να ληφθεί υπόψιν στα μέτρα πρόληψης και διαχείρισης κλιματικών κρίσεων από φυσικά φαινόμενα. Στόχος είναι η πλατφόρμα του έργου να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για τους καθ’ ύλην αρμοδίους φορείς (περιφέρειες, δήμοι, διευθύνσεις του Υπουργείου Πολιτισμού, Εφορείες Αρχαιοτήτων, Πολιτική Προστασία κλπ.). Παράλληλα πραγματοποιήθηκαν πολλές παρουσιάσεις, ώστε να ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη και οι αρμόδιοι φορείς για τους κινδύνους που διατρέχει η πολιτιστική κληρονομιά από την κλιματική αλλαγή, καθώς και για ό,τι αυτοί οι κίνδυνοι συνεπάγονται την ελληνική πολιτιστική ταυτότητα, τη σύγχρονη οικονομία, αλλά και την ευθύνη μας να προστατεύσουμε μνημεία που υπερβαίνουν τα όρια του ελληνισμού κι αποτελούν παγκόσμια κληρονομιά.
- S. Zoumbaki, “Climate Change as a Threat for Cultural Heritage: Drawing Lessons from the Past and Protecting the Future of the Monuments”, στο Conference on Cultural Heritage and New Technologies, Ρanel HERITAGE UNDER CLIMATE CHANGE THREAT: Innovation, mitigation, adaptation and education for resilience, CHNT 28 ICOMOS Austria, Βιέννη 15-17/11/23 (υπό δημοσίευση).
- S. Zoumbaki, “Interpretation and Management of Environmental Challenges by Ancient Greek Societies: Some Insights”, στο J. Horncastle, S Gerstel, K. Lagos (eds.). Envisioning the Greek Landscape: From Thera to Climate Change (υπό δημοσίευση).
- S. Zoumbaki, “The role of climatic and natural phenomena in the desertions of Olympia”, στο A. Yangaki, V. Antoniadis, M. Festas (eds.), Mapping settlement desertion in Southeastern Europe from Antiquity to the Modern Era (υπό δημοσίευση).
- C. Cartalis, A. Polydoros, Th. Mavrakou, K. Philippopoulos, E. Asprogerakas, P. Pantazis, A. Samarina, S. Zoumbaki, M. Karambinis, “Assessing the risks of climate change for cultural heritage – The CLIMASCAPE project”, στο CEST2021 |17th International Conference on Environmental Science and Technology (Αθήνα, 1-4 Σεπτεμβρίου 2021), https://doi.org/10.30955/GNC2021.00767
- “Looking for a shield against climate change: Historical and archaeological documentation in safeguarding cultural heritage from the impact of physical phenomena”, ανακοίνωση στο Cultural Heritage School 2. Protecting Cultural Heritage from Climate Change. A workshop on climate action, που διοργανώθηκε από το ΥΠΠΟ, την Αμερικανική Πρεσβεία και το ICOM Greece, Θεσσαλονίκη 8-10/2/2024.
- “CLIMASCAPE | Πλατφόρμα και πολυκριτηριακή εφαρμογή για την πρόβλεψη, ανίχνευση και διαχείριση κινδύνων λόγω κλιματικής αλλαγής σε χώρους μείζονος πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος –εφαρμογή για επιλεγμένους αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία του καταλόγου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO”, παρουσίαση της συμμετοχής του ΕΙΕ (οι Κ. Καρτάλης, Ε. Ασπρογέρακας και Π. Πανταζής παρουσίασαν τη συμμετοχή του ΕΚΠΑ και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας) στο πρόγραμμα στο πλαίσιο της Διημερίδας & παράλληλης Έκθεσης με θέμα: «Προστασία και Ανάδειξη της Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς». Εφαρμογή ερευνητικών προϊόντων που προέκυψαν από τους Ερευνητικούς και Τεχνολογικούς Φορείς που εποπτεύονται από τη Γενική Γραμματεία Έρευνα και Καινοτομίας, που διοργανώθηκε από τη ΓΓΕΚ στο ΕΙΕ, 2-3/4/2024.
- “Οι κοινωνίες των αρχαίων ελληνικών πόλεων και η διαχείριση περιβαλλοντικών παραγόντων και κλιματικών κρίσεων: ανθεκτικότητα και κινητικότητα”, ανακοίνωση στην επιστημονική ημερίδα Bring Life in History. Ανασύσταση του τρόπου διαβίωσης στις κοινωνίες ιστορικών περιόδων μέσω διεπιστημονικών προσεγγίσεων, Θεσσαλονίκη, ΑΠΘ, 25/4/2024.
- “Presentation on Climate Change and Cultural Heritage” (από κοινού με τον Κ. Καρτάλη), στο workshop του ΥΠΠΟΑ (με τη στήριξη του ΕΙΕ και του ΕΚΠΑ) Climate Change and Cultural Heritage. Preserving Universal Values, Enhancing Cohesion, and Supporting Sustainable Development, στο πλαίσιο πρωτοβουλίας UNFCCC-UNESCO και ελληνικής κυβερνήσεως που περιλήφθηκε από το Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στο “Report on the 2019 Climate Action Summit and the Way Forward in 2020” (11 Dec 2019). Side session, High-level Political Forum on Sustainable Development (7 Ιουνίου 2022).
Χρηματοδότηση
- Πρόγραμμα «CLIMASCAPE. Ανάπτυξη πλατφόρμας και πολυκριτηριακής εφαρμογής για την πρόβλεψη, ανίχνευση και διαχείριση κινδύνων λόγω της κλιματικής αλλαγής σε χώρους μείζονος πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος – εφαρμογή για επιλεγμένους αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία του καταλόγου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO», στο πλαίσιο της Δράσης ΕΡΕΥΝΩ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΩ-ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ, ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 (χρηματοδότηση στις 6/9/2018, με την ένατη (9η) Τροποποίηση Απόφασης Ένταξης Πράξεων Κρατικών Ενισχύσεων, με αρ. Πρωτ. 3036 και με Κωδικό ΟΠΣ 2076).
Προϋπολογισμός έργου για ΙΙΕ/ΕΙΕ: 80.042,69 ευρώ. - Προγραμματική Σύμβαση μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών για την εκπόνηση του Ερευνητικού Έργου με τίτλο «Σχεδιασμός Εθνικής Στρατηγικής για την προσαρμογή των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής».
Προϋπολογισμός έργου για ΙΙΕ/ΕΙΕ: 223.200 €
Κεντρική εικόνα σελίδας: Δελφοί, Παραμόρφωση αναλημματικού τοίχου πλησίον της Λέσχης των Κνιδίων / φωτογραφικό αρχείο Εφορείας Αρχαιοτήτων Φωκίδος