Νομισματική παραγωγή και κυκλοφορία

Στον αρχαίο κόσμο, όπως και στον σημερινό, τα περισσότερα κράτη, είτε πρόκειται για μικρές πόλεις, για ενώσεις πόλεων ή για βασίλεια, είχαν το δικό τους νόμισμα που ήταν δόκιμο στην επικράτεια της εκδίδουσας αρχής. Τα νομίσματα ωστόσο μετακινούνταν μαζί με τους ανθρώπους που τα έφεραν, με στρατιώτες, εμπόρους, αθλητές ή προσκυνητές, και βρίσκονταν σε απομακρυσμένες περιοχές, εκτός της δικής τους επικράτειας. Επιπλέον, ορισμένα νομίσματα κυρίαρχων κρατών λειτουργούσαν ως διεθνή νομίσματα, «νόμισμα ἑλληνικόν» τα ονομάζει ο Πλάτωνας,  και χρησιμοποιούνταν σε διεθνείς συναλλαγές. Η μελέτη της νομισματικής κυκλοφορίας, της μετακίνησης δηλαδή μεμονωμένων νομισμάτων ή νομισματικών συνόλων, των λεγόμενων «θησαυρών», δίνει πολύ σημαντικές πληροφορίες για τις μετακινήσεις ανθρώπων, εμπορευμάτων και την ύπαρξη δικτύων. Τέτοιες μελέτες περιλαμβάνουν:

Α. Δημοσίευση ανασκαφικών νομισμάτων

Τα νομίσματα που βρίσκουν οι αρχαιολόγοι σε ανασκαφές είναι νομίσματα που έχασαν οι άνθρωποι που έζησαν ή επισκέφθηκαν μια πόλη ή μια περιοχή και δεν τα αναζήτησαν λόγω της χαμηλής τους αξίας. Πρόκειται, κατά κύριο λόγο, για χάλκινα νομίσματα τοπικής κυκλοφορίας καθώς επίσης και, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, για νομίσματα «ξενικά». Η μελέτη και δημοσίευση ανασκαφικών νομισματικών συνόλων με βεβαιωμένη προέλευση  είναι εξαιρετικά πολύτιμη γιατί μας  δίνει μια σειρά από πληροφορίες που, μεταξύ άλλων, μπορεί να αφορούν την καταγωγή των επισκεπτών μιας πόλης ή το εύρος επισκεπτών ενός ιερού καθώς και την παρουσία ξένων στρατευμάτων σε μια περιοχή. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα τοπικά νομίσματα αποκαλύπτουν την ταυτότητα μιας πόλης που μας ήταν άγνωστη από άλλες πηγές.

Β. Μελέτη μεμονωμένων θησαυρών

Γ. Συνθετικές μελέτες νομισματικής κυκλοφορίας