Τα αρχειακά τεκμήρια αποτελούν θεμελιώδη, αναντικατάστατη πηγή γνώσης για την ιστορία και τον πολιτισμό ενός τόπου. Το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών με ερευνητικές δράσεις και επιτόπιες αποστολές, που διενεργούνται στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος «Ιστορία των Οικισμών της Ελλάδας 15ος-20ός αι.», προσπαθεί να συμβάλει στη συστηματική διάσωση, συγκέντρωση και ανάδειξη τεκμηριωτικού υλικού και να παράσχει αξιόπιστα, ελεύθερα στο διαδίκτυο, εργαλεία έρευνας.

Το έργο «Α΄ Ελληνική Δημοκρατία» αποτυπώνει τη συγκρότηση και θεμελίωση των δημοκρατικών διαδικασιών στα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης, αναδεικνύοντας τη μετάβαση από τις τοπικότητες στο εθνικό κράτος.

Το έργο καταγράφει και αναδεικνύει τις πολιτικές διαδρομές των προσώπων που συμμετείχαν στους πρώτους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς που συγκροτήθηκαν την περίοδο της Επανάστασης και κληροδότησαν ένα δημοκρατικό πλαίσιο λειτουργίας στο νέο κράτος.

Το Έργο επιχειρεί για πρώτη φορά μία πλήρη χαρτογράφηση των Κοινοβουλίων που προέκυψαν από τις εκλογικές αναμετρήσεις 1946-1956 μέσω της συγκρότησης ενός βιογραφικού λεξικού των 858 βουλευτών / βουλευτριών της περιόδου.

Το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία σε συνεργασία με το Κέντρο Έρευνας Νεότερης Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου και το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών συγκέντρωσαν και παρουσιάζουν σε ψηφιακή μορφή ιστορικά τεκμήρια για τις προσφυγικές μετακινήσεις προς την Ελλάδα κατά τον 19ο και 20ό αιώνα προκειμένου να συμβάλουν τόσο στην πληρέστερη κατανόηση της διαμόρφωσης του πληθυσμού της χώρας μέσα στο χρόνο όσο και του σύγχρονου προσφυγικού φαινομένου

Η Δραπετσώνα των αρχών του 20ού αιώνα θύμιζε τα βιομηχανικά προάστια των πόλεων της δυτικής Ευρώπης των αρχών του 19ου αιώνα. Οι άθλιες εργατικές πολυκατοικίες με τα μικροσκοπικά διαμερίσματα των αγγλικών βιομηχανικών πόλεων, στην περίπτωση Δραπετσώνας ήταν αυθαίρετα αυτοσχέδια παραπήγματα. Άνθρωποι και εργοστάσια συνυπήρχαν στον ίδιο χώρο. Μεγάλες βιομηχανικές μονάδες, με σύγχρονα μηχανήματα, και εργάτες με τις οικογένειες που ζούσαν σε παραπήγματα και πρόχειρες κατασκευές πλάι στον τόπο εργασίας τους.

Λαμβάνοντας υπόψη τη σημαντική θέση που κατέχει σήμερα η Γερμανική κατοχή στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων, το Ερευνητικό Έργο «Βάση δεδομένων των Γερμανικών στρατιωτικών και παραστρατιωτικών μονάδων στην Ελλάδα 1941-1944/45», το οποίο διεξάγεται στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, αποσκοπεί στον εντοπισμό και την καταγραφή όλων των Γερμανικών στρατιωτικών και παραστρατιωτικών μονάδων που στάθμευσαν περιστασιακά ή μακροχρόνια και έδρασαν κατά καιρούς στην Ελλάδα μεταξύ Απριλίου 1941, ημερομηνία της γερμανικής εισβολής και Οκτωβρίου 1944, ημερομηνία της υποχώρησης των γερμανικών στρατευμάτων (και Μαΐου του 1945 για κάποιες απομακρυσμένες περιοχές και νησιά).

Το ερευνητικό έργο «100memories: Ολοκληρωμένη δράση φυσικής και ψηφιακής τεκμηρίωσης και προβολής της μικρασιατικής προσφυγικής μνήμης» επιχειρεί να συνδέσει την ιστορική έρευνα για την προσφυγική εγκατάσταση και τις μεταναστευτικές ροές που ακολούθησαν τα επόμενα 100 χρόνια, με τη χρήση καινοτόμων τεχνολογικών μεθόδων και εργαλείων με στόχο την τεκμηρίωση, διάδοση και αναπαράσταση όχι μόνο της ιστορικής μνήμης γύρω από τον προσφυγικό-μεταναστευτικό πληθυσμό αλλά τον τρόπο που σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο η ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας συνυφαίνεται με την προσφυγική άφιξη και εγκατάσταση του 1922 και τα μεταναστευτικά ρεύματα –από και προς την Ελλάδα– που ακολούθησαν.

Στόχος του έργου ήταν να αναδειχθεί, μέσα από την έρευνα ελληνικών εμπορικών οίκων του 19ου αιώνα, το περιφερειακό και το διεθνές δίκτυο των ελληνικών εμπορικών επιχειρήσεων στην ανατολική Μεσόγειο. Οι μελέτες περίπτωσης αποδελτιώθηκαν ως παραδείγματα δικτυώσεων και επικοινωνίας στον χώρο της Μεσογείου όπου η εμπορική δραστηριότητα αναπτυσσόταν δυναμικά για αιώνες προσαρμοζόμενη και εξελισσόμενη κάθε φορά σε νέες ιστορικές συγκυρίες.

Αντικείμενο του ερευνητικού έργου είναι η πιλοτική επεξεργασία φορολογικών καταστίχων της περιόδου της Επανάστασης του 1821, με στόχο τη διερεύνηση του μηχανισμού εκμίσθωσης των προσόδων, το προφίλ των προσώπων που εμπλέκονται στην ενοικίαση, καθώς και τη γεωγραφική κατανομή τους σε μια προσπάθεια ανασύστασης της φορολογικής γεωγραφίας της εποχής.

Ιστορική και αρχιτεκτονική περιγραφή και εικονογράφηση σημαντικών μνημείων (κυρίως κτιρίων) της νεώτερης Αθήνας, από την Τουρκοκρατία μέχρι τα τέλη του 20ου αιώνα.

To contribute to the preservation and show off the scientific instruments located in Greece, the History of Science Programme of the National Hellenic Research Foundation (and from 2007 related also to the National Observatory of Athens) has created the Hellenic Archives of Scientific Instruments. These archives concern the scientific instruments of the Greek collections of the post-Byzantine period, until the 1970ies.

Η παρούσα βάση έχει ως αντικείμενο την τεκμηρίωση, χαρτογράφηση και διερεύνηση της λειτουργίας των δικτύων πολιτιστικής και κοινωνικής δραστηριότητας, στη διάρκεια της στρατιωτικής δικτατορίας 1967-1974.

Οι καθηγητές, οι λόγιοι, οι μεταφραστές, οι εκδότες, είναι πρόσωπα κλειδιά για την εμπεριστατωμένη μελέτη των πολιτισμικών μεταφορών στη διάρκεια μιας μακράς περιόδου από την ίδρυση του ελληνικού κράτους (1830) έως και την πτώση της δικτατορίας (1974). Η προσέγγιση που πραγματοποιείται είναι κατά βάση προσωπογραφική / βιογραφική έτσι ώστε, όμως, πίσω από τα πρόσωπα να μελετηθούν οι διάφοροι τύποι πολιτισμικής διαμεσολάβησης και μεταφοράς καθώς και οι θεσμοί με τους οποίους συνδέονται τα πρόσωπα αυτά. Αντικείμενο της έρευνας είναι να διερευνηθούν τα διαπολιτισμικά δίκτυα των λογίων και των καθηγητών, τα δίκτυα των μεταφράσεων, των μεταφραστών και των περιοδικών, οι πολιτικές της έκδοσης και της μετάφρασης, η ιστορία των πανεπιστημιακών εδρών και των ιδρυμάτων κ.ά.

Ο Ψηφιακός Άτλαντας και η Βιβλιογραφία του Φιλελληνισμού αποτελούν πολυδύναμα εργαλεία, τα οποία μπορούν να τεκμηριώσουν την έρευνα, ενώ προβάλλουν το φιλελληνικό κίνημα στις ποικίλες διαστάσεις και εκφάνσεις του μέσα στον χρόνο.

Το «Αρχιπέλαγος» είναι μια εις βάθος ιστορική ψηφιακή χαρτογράφηση του Αιγαιακού χώρου, και ένα σύγχρονο εργαλείο οργάνωσης και αναζήτησης ιστορικών πληροφοριών για τα ελληνικά νησιά και τον ελληνικό νησιωτισμό κατά τους νεώτερους χρόνους.

Περίπου 5.000 οικισμοί της Ελλάδας (πόλεις και χωριά) μετονομάστηκαν μία ή περισσότερες φορές από το 1831 έως το 2011. Οι μετονομασίες των οικισμών συνδέονται με τις διαδοχικές διοικητικές μεταρρυθμίσεις αλλά κυρίως αναδεικνύουν τις προτεραιότητες της κρατικής πολιτικής και τους προβληματισμούς που αναπτύχθηκαν γύρω από την αναγκαιότητα ενός νέου τοπωνυμικού χάρτη που θα αποτύπωνε την «ενότητα του ελληνισμού στο χώρο και το χρόνο». Η μελέτη της διαδικασίας των μετονομασιών από το 1831 έως το 2011 αποτυπώνει τα ιδεολογικά χαρακτηριστικά της προσπάθειας για εθνική ολοκλήρωση και τις προτεραιότητες της κεντρικής διοίκησης σε αυτή τη μακρά περίοδο.

Το έργο καταγράφει την οικιστική, πληθυσμιακή και διοικητική ιστορία της γεωγραφικής περιοχής του Δήμου της Τρίπολης από τον 17ο έως τον 21ο αιώνα.

Η ψηφιακή εφαρμογή είναι ένα εργαλείο οργάνωσης και αναζήτησης πληροφοριών γύρω από την κατάσταση του χώρου, των ανθρώπων και των μνημείων της Πελοποννήσου στα τέλη της Ελληνικής Επανάστασης, όπως τα κατέγραψαν τα μέλη της Γαλλικής Επιστημονικής Αποστολής του Μοριά του 1829.

Το έργο αποτυπώνει σε ψηφιακό χαρτογραφικό περιβάλλον δεδομένα για τους οικισμούς, τον πληθυσμό, τη διοικητική διαίρεση και το χώρο της Πελοποννήσου στα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης.