Έκδοση Πρακτικών Επιστημονικής Διημερίδας: Συμπόσια και αστική διατροφή στον παλαιολόγειο Μυστρά, 24–25 Νοεμβρίου 2023

Συμπόσια και αστική διατροφή στον παλαιολόγειο Μυστρά, Πρακτικά Επιστημονικής Διημερίδας Μυστράς 24–25 Νοεμβρίου 2023, Υπουργείο Πολιτισμού, Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Τομέας Βυζαντινών Ερευνών [Μελέτες 3], Αθήνα – Σπάρτη 2025

https://helios.eie.gr/helios/handle/10442/19803

Επιμέλεια τόμου: Ηλίας Αναγνωστάκης, Τομέας Βυζαντινών Ερευνών, Χάρης Μεσσής, Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΚΠΑ, Εξωτερικός συνεργάτης Τομέα Βυζαντινών Ερευνών, Ευαγγελία Ελευθερίου, Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας, Μαρία Λεοντσίνη, Τομέας Βυζαντινών Ερευνών

Ο παρών τόμος αποτελεί έκδοση των πρακτικών της επιστημονικής διημερίδας που πραγματοποιήθηκε στον Μυστρά στις 24-25 Νοεμβρίου 2023 και περιλαμβάνει δεκαέξι μελέτες.

Στην εκτενή Εισαγωγή επιχειρείται η ανασύσταση πτυχών της γαστρονομίας του δεσποτάτου με τη συνεξέταση και τη συγκριτική μελέτη των πρακτικών παρασκευής και των τρόπων εστίασης-συμποσιασμού της υστεροβυζαντινής και της δυτικής γαστρονομίας.

Σημείο αναφοράς γύρω από το οποίο δομούνται πολλές μελέτες του τόμου είναι ο άξονας των επαφών της βυζαντινής ελίτ με τον δυτικό κόσμο και η πρόκληση της εισαγωγής δυτικών στοιχείων στα μνημεία του Μυστρά επί των δεσποτών Μανουήλ Καντακουζηνού και Θεοδώρου Β΄ Παλαιολόγου και των συζύγων τους, Ισαβέλλας Λουζινιάν και Κλεόπας Μαλατέστα.

Εξετάζονται επίσης η κοινωνική διάκριση των βυζαντινών και φράγκικων συμποτικών συνευρέσεων στο Χρονικό του Μορέως και στο παλαιολόγειο μυθιστόρημα. Στις πολιτικές και πολιτισμικές εκφάνσεις της συμποσιακότητας των δυτικών ελίτ αφιερώνεται η μελέτη για το γαμήλιο δείπνο της Ισαβέλλας του Βιλεαρδουίνης, Κυράς του Μορέως, και του Φιλίππου της Σαβοΐας (Ρώμη, 1301). Αναλύονται επίσης οι παράμετροι που ευνόησαν την παραγωγή, επεξεργασία και διακίνηση τοπικών προϊόντων (οπωρικών, αλατιού και συντηρημένων παρασκευασμάτων), όπως επίσης και τη διάδοση γαστρονομικών πρακτικών, καθώς και τη χρήση του μονεμβάσιου οίνου σε αλχημικές εφαρμογές.

Οι μελέτες αξιοποιούν ποικίλο υλικό, από ιστορικά και λογοτεχνικά κείμενα έως ιατρομαγικές και ιατροδιαιτητικές πραγματείες, αρχειακό υλικό, εικονογραφημένα χειρόγραφα και ζωγραφικές παραστάσεις, δεδομένα από την κεραμική και την αρχιτεκτονική των χώρων παρασκευής τροφής (μαγειρεία) και εστίασης (τράπεζες) σε αστικά, οικιστικά και μοναστηριακά συγκροτήματα, συμπεριλαμβανομένου και του πλούσιου, συστηματικά καταγεγραμμένου υλικού από την ύστερη βυζαντινή και την πρώιμη νεότερη εποχή του Μυστρά.