PIRATalES

Το προτεινόμενο ερευνητικό έργο αποσκοπεί στη διαχρονική μελέτη πειρατικών ιστοριών (εφεξής, piratales) από την Ελλάδα, ξεκινώντας από τα πρωιμότερα καταγεγραμμένα περιστατικά και φτάνοντας μέχρι τη σύγχρονη πειρατεία. Ως piratales αναφέρονται καταγραφές που αντλούνται από κάθε είδους διαθέσιμη πηγή (π.χ. επιγραφές, αρχεία, προφορικές μαρτυρίες) και που μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση της πειρατείας ως κοινωνικοπολιτικού, οικονομικού και πολιτιστικού φαινομένου. Το πρόγραμμα PIRATalES αποτελεί την εξέλιξη του προγράμματος APPirA (2021-2024), το οποίο χρηματοδοτήθηκε από το ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. και υλοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το APPirA ανέδειξε δύο σημαντικά στοιχεία, τα οποία εμπνέουν και διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό την παρούσα ερευνητική πρόταση: (1) Παρά τις διαφοροποιήσεις ανά περίοδο και ανά περιοχή, διαπιστώνονται διαχρονικά χαρακτηριστικά της πειρατείας τόσο ως προς τον τρόπο και τον χώρο δράσης των πειρατών όσο και ως προς την ιδεολογία και τις αντιλήψεις για το συγκεκριμένο φαινόμενο. (2) Η πειρατική δραστηριότητα έχει ισχυρό αρχαιολογικό αποτύπωμα, αν και η αναγνώριση του αποτυπώματος αυτού απαιτεί καινοτόμες μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Ως εκ τούτου, το PIRATalES επιδιώκει να συστηματοποιήσει την αρχαιολογική προσέγγιση της πειρατείας. Για τον σκοπό αυτό, θα μελετηθούν επιλεγμένες piratales από τη μακρά ιστορία της πειρατικής δραστηριότητας στην Ελλάδα προκειμένου να εντοπιστούν τα κοινά σημεία και οι διαφοροποιήσεις σε τρεις διακριτούς τομείς: τρόπος και χώρος δράσης των πειρατών, ιδεολογία και αντιλήψεις για την πειρατεία, υλικός πολιτισμός. Ως ιδιαίτερος κλάδος της αρχαιολογίας, η αρχαιολογία της πειρατείας θέτει σημαντικές προκλήσεις, όπως η αναγνώριση καταλοίπων που σχετίζονταν με το συγκεκριμένο φαινόμενο. Η προτεινόμενη έρευνα αναμένεται να αναδείξει διαχρονικά στοιχεία της πειρατείας και τους παράγοντες που της επιτρέπουν να αναγεννάται στον χρόνο και στον χώρο, συμβάλλοντας σημαντικά στη συγκρότηση της αρχαιολογία της πειρατείας.