Αναζήτηση
ΚΛΕΙΣΙΜΟΤα ερευνητικά προγράμματα του Τομέα Ελληνικής και Ρωμαϊκής Αρχαιότητας (ΤΕΡΑ) καλύπτουν πλείστες πτυχές της ιστορίας του ελλαδικού χώρου και των περιοχών που έδρασε ο Ελληνισμός κατά την αρχαιότητα, από τους προϊστορικούς χρόνους έως το (κατά την επικρατούσα ιστορική σύμβαση) τέλος του αρχαίου κόσμου τον 7ο αιώνα μ.Χ. Ο Τομέας παραμένει πάντα στην αιχμή της διεθνούς ιστορικής έρευνας, σε διάλογο και συνεργασία με φορείς από όλα τα μέρη του κόσμου, με ενημέρωση για τα επιτεύγματα, τις τάσεις και τις νέες μεθόδους που προστίθενται στη φαρέτρα του ιστορικού.
Από το 2025, τα πολυάριθμα –παλαιά και νέα– ερευνητικά έργα του Τομέα εντάσσονται σε πέντε ευρείς επιστημονικούς κόμβους, οι οποίοι αφενός καλύπτουν το σύνολο του φάσματος της σύγχρονης ιστορικής έρευνας και αφετέρου λειτουργούν τόσο ως κοινά σημεία αναφοράς για το Ινστιτούτο στο σύνολό του όσο και ως συνεκτικός ιστός για την έρευνα του ίδιου του Τομέα.
Ενημέρωση

Καλεσμένος στο podcast είναι ο Γιώργος Μητρόπουλος, Επιστημονικός Συνεργάτης του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών και Επίκουρος Καθηγητής Αρχαίας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, ο οποίος θα μας μιλήσει για τον αυτοκράτορα Νέρωνα. Πόσο «κακός» ήταν ο Νέρωνας; Ισχύει ότι έπαιζε λύρα όταν καιγόταν η Ρώμη; Μπορούμε να εμπιστευτούμε τις αρχαίες ιστορίες για τον Νέρωνα; Αγαπούσε όντως την Ελλάδα; Γιατί υποδυόταν τον Ορέστη και τον Ηρακλή στο αρχαίο θέατρο; Για αυτά και για άλλα συζητάμε στο σημερινό podcast.
Για την έρευνα του Γιώργου Μητρόπουλου πάνω στον αυτοκράτορα Νέρωνα, δείτε την μονογραφία Ο Νέρωνας και η Ελλάδα. Το παιχνίδι των ρόλων. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2026.

Στο podcast καλεσμένη είναι η Ευαγγελινή Μάρκου, Κύρια Ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Ιστορικών, η οποία μας μιλάει για τα νομίσματα και τους βασιλείς της αρχαίας Κύπρου. Tι απεικονίζεται πάνω σε ένα νόμισμα και ποιες πληροφορίες μας δίνει; Τι είναι ο σταθμητικός κανόνας; Πότε εμφανίζονται νομίσματα στην αρχαία Κύπρο; Ποια η στρατηγική και οικονομική σημασία της Κύπρου στην αρχαιότητα; Ποιοι ήταν οι κάτοικοι της Κύπρου; Τι ήταν η κυπροσυλλαβική γραφή; Γιατί ο βασιλιάς του Μάριου επιλέγει την εικόνα της αρπαγής της Ευρώπης για τα νομίσματα του; Για αυτά και για άλλα συζητάμε σε αυτό το podcast.
H Δρ. Αικατερίνη-Ηλιάνα Ρασσιά, Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών και έλαβε χρηματοδότηση στο πλαίσιο της 4ης Προκήρυξης Ερευνητικών Έργων ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. για την ενίσχυση Μεταδιδακτορικών Ερευνητών/τριών, για το έργο, «Αρχειακή Αττική Επιγραφική: Νέα Τεκμήρια στο αρχείο του Στεφάνου Αθανασίου Koυμανούδη στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος», με συνολικό προϋπολογισμό 75.200 € και έναρξη τον Μάρτιο 2026.
Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα στον θαλάσσιο χώρο της Ελλάδας αποτελεί ένα από τα πλέον απαιτητικά και δαπανηρά πεδία επιστημονικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα όταν πραγματοποιείται σε απομακρυσμένες νησιωτικές περιοχές, όπου η πρόσβαση είναι περιορισμένη και οι υποδομές ελάχιστες ή ανύπαρκτες. Η υλοποίηση τέτοιων αποστολών προϋποθέτει σημαντικούς οικονομικούς πόρους, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και σύνθετη επιχειρησιακή οργάνωση.
Στις 9 Μαρτίου 2026, στο Μουσείο Ακρόπολης, παρουσιάστηκε η Εθνική Στρατηγική για την προστασία των μνημείων από την κλιματική αλλαγή – μια πανελλαδική πρωτοβουλία στην οποία το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ) συμβάλλει αποφασιστικά μέσω του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών (ΙΙΕ).
Στην παρέμβασή του, ο Καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης, Διευθυντής και Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΕΙΕ, ανέδειξε την ιδιαίτερη προσφορά του Ιδρύματος: τη μετατροπή ιστορικών αρχείων, βυζαντινών και μεσαιωνικών πηγών, αρχαιολογικών δεδομένων, επιγραφών και παλαιών χαρτών σε επιχειρησιακή γνώση ανά χώρο κληρονομιάς.
Κόμβοι
Πατήστε πάνω σε κάθε κόμβο για περισσότερες πληροφορίες
Εκδηλώσεις
Καθηγητής Νικόλαος Παπαζαρκάδας
2026 David M. Lewis Memorial Lecture
17:00 BST
Ioannou Centre for Classical and Byzantine Studies, University of Oxford
Καθηγητής Νικόλαος Παπαζαρκάδας
2026 David M. Lewis Memorial Lecture
17:00 BST
Ioannou Centre for Classical and Byzantine Studies, University of Oxford
Οι Συναντήσεις για την Ελληνική και Ρωμαϊκή Αρχαιότητα έχουν σαν στόχο να παρουσιάσουν πρόσφατα πορίσματα της έρευνας που αφορούν τον αρχαίο ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο, καθώς και τον ευρύτερο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου. Η σειρά ομιλιών επιδιώκει να αξιοποιήσει όλους τους κλάδους της αρχαιογνωσίας που εστιάζουν στην μελέτη τόσο των γραπτών πηγών όσο και των υλικών καταλοίπων της αρχαιότητας, με την συμμετοχή καταξιωμένων επιστημόνων αλλά και νέων ερευνητών.
Συνδιοργάνωση του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών του ΕΙΕ, του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ και της Γαλλικής Σχολής Αθηνών.
Οκτώβριος 2025 – Ιούνιος 2026
Γαλλική Σχολή Αθηνών (Διδότου 6, Αθήνα) & Διαδικτυακά
Οι Συναντήσεις για την Ελληνική και Ρωμαϊκή Αρχαιότητα έχουν σαν στόχο να παρουσιάσουν πρόσφατα πορίσματα της έρευνας που αφορούν τον αρχαίο ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο, καθώς και τον ευρύτερο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου. Η σειρά ομιλιών επιδιώκει να αξιοποιήσει όλους τους κλάδους της αρχαιογνωσίας που εστιάζουν στην μελέτη τόσο των γραπτών πηγών όσο και των υλικών καταλοίπων της αρχαιότητας, με την συμμετοχή καταξιωμένων επιστημόνων αλλά και νέων ερευνητών.
Συνδιοργάνωση του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών του ΕΙΕ, του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ και της Γαλλικής Σχολής Αθηνών.
Οκτώβριος 2025 – Ιούνιος 2026
Γαλλική Σχολή Αθηνών (Διδότου 6, Αθήνα) & Διαδικτυακά
Πρόσφατες εκδόσεις

Strapped for Cash: Needy Soldiers, Reluctant Authorities
Studies on Military Payments in Greek and Roman Antiquity
Επιμέλεια: Panagiotis P. Iossif, Evangeline Markou

Archaeology of Colour
Technical Art History Studies in Greek and Roman Painting and Polychromy
Επιμέλεια: Χαρίκλεια Μπρεκουλάκη

Λίνα Γ. Μενδώνη και Σοφία Β. Ζουμπάκη

ΑΝΤΙΔΩΡΟΝ: La monnaie grecque entre guerre et commerce
Mélanges de numismatique, d’épigraphie et d’histoire offerts à Olivier Picard
Επιμέλεια: Εvangéline Markou, Sélénè E. Psôma

Selene E. Psoma

Sikyon I: The Urban Survey
Volume I: Text, Volume II: General Bibliography, Figures and Plates
Επιμέλεια: Yannis A. Lolos
Δελτία Τύπου
Κάσος–Κάρπαθος: Νέα αρχαιολογικά δεδομένα για τον θαλάσσιο χώρο του νοτιοανατολικού Αιγαίου
Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα στον θαλάσσιο χώρο της Ελλάδας αποτελεί ένα από τα πλέον απαιτητικά και δαπανηρά πεδία επιστημονικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα όταν πραγματοποιείται σε απομακρυσμένες νησιωτικές περιοχές, όπου η πρόσβαση είναι περιορισμένη και οι υποδομές ελάχιστες ή ανύπαρκτες. Η υλοποίηση τέτοιων αποστολών προϋποθέτει σημαντικούς οικονομικούς πόρους, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και σύνθετη επιχειρησιακή οργάνωση.
Κάσος–Κάρπαθος: Νέα αρχαιολογικά δεδομένα για τον θαλάσσιο χώρο του νοτιοανατολικού Αιγαίου
Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα στον θαλάσσιο χώρο της Ελλάδας αποτελεί ένα από τα πλέον απαιτητικά και δαπανηρά πεδία επιστημονικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα όταν πραγματοποιείται σε απομακρυσμένες νησιωτικές περιοχές, όπου η πρόσβαση είναι περιορισμένη και οι υποδομές ελάχιστες ή ανύπαρκτες. Η υλοποίηση τέτοιων αποστολών προϋποθέτει σημαντικούς οικονομικούς πόρους, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και σύνθετη επιχειρησιακή οργάνωση.
Επιχορηγήσεις στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών για την υλοποίηση δύο ερευνητικών έργων στο Αιγαίο
Το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ) ανακοινώνει την επιχορήγηση δύο σημαντικών ερευνητικών έργων του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών, από τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής για το έτος 2026. Πρόκειται για την Ενάλια Αρχαιολογική Έρευνα στην Κάσο και την Κάρπαθο και τη Γεωαρχαιολογική Έρευνα στις νήσους Κίμωλο και Μήλο.
Επιχορηγήσεις στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών για την υλοποίηση δύο ερευνητικών έργων στο Αιγαίο
Το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ) ανακοινώνει την επιχορήγηση δύο σημαντικών ερευνητικών έργων του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών, από τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής για το έτος 2026. Πρόκειται για την Ενάλια Αρχαιολογική Έρευνα στην Κάσο και την Κάρπαθο και τη Γεωαρχαιολογική Έρευνα στις νήσους Κίμωλο και Μήλο.
Στόχος του ερευνητικού έργου AmphiPoly είναι η επιστημονικά τεκμηριωμένη ανασύσταση της αρχικής όψης του διακόσμου του μνημείου, συμπεριλαμβανομένης της πολυχρωμίας, της εικονογραφίας του, σε όλες τις χρονολογικές τους φάσεις. Βάσει των αρχαιομετρικών μετρήσεων, ψηφιακών εργαλείων και της ιστορικής-αρχαιολογικής έρευνας γίνεται η ψηφιακή, τρισδιάστατη απεικόνιση και αισθητική αποκατάσταση τους.
Στόχος του ερευνητικού έργου AmphiPoly είναι η επιστημονικά τεκμηριωμένη ανασύσταση της αρχικής όψης του διακόσμου του μνημείου, συμπεριλαμβανομένης της πολυχρωμίας, της εικονογραφίας του, σε όλες τις χρονολογικές τους φάσεις. Βάσει των αρχαιομετρικών μετρήσεων, ψηφιακών εργαλείων και της ιστορικής-αρχαιολογικής έρευνας γίνεται η ψηφιακή, τρισδιάστατη απεικόνιση και αισθητική αποκατάσταση τους.
Υπογραφή Προγραμματικής Σύμβασης για το έργο “Βιοποικιλότητα στους Αρχαιολογικούς Χώρους – ΒΙΑΣ ΙΙ”
Την Τετάρτη, 1η Οκτωβρίου 2025, υπεγράφη στο κτίριο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας Προγραμματική Σύμβαση μεταξύ των Υπουργών Πολιτισμού και Περιβάλλοντος & Ενέργειας, του ΕΚΠΑ, του ΟΦΥΠΕΚΑ και του ΕΙΕ με αντικείμενο το έργο “Βιοποικιλότητα στους αρχαιολογικούς χώρους – ΒΙΑΣ ΙΙ”.
Υπογραφή Προγραμματικής Σύμβασης για το έργο “Βιοποικιλότητα στους Αρχαιολογικούς Χώρους – ΒΙΑΣ ΙΙ”
Την Τετάρτη, 1η Οκτωβρίου 2025, υπεγράφη στο κτίριο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας Προγραμματική Σύμβαση μεταξύ των Υπουργών Πολιτισμού και Περιβάλλοντος & Ενέργειας, του ΕΚΠΑ, του ΟΦΥΠΕΚΑ και του ΕΙΕ με αντικείμενο το έργο “Βιοποικιλότητα στους αρχαιολογικούς χώρους – ΒΙΑΣ ΙΙ”.
Φωτογραφία κορυφής: Επιτύμβια γραπτή στήλη από τις αρχαίες Αιγές (σημ. Βεργίνα), Μακεδονία, που ανήγειρε ο Αμάδωκος για τους τρεις γιους του, Λυσανία, Παράμονο και Νικόστρατο. Πολυκεντρικό Μουσείο Αιγών ΒΛ 1786. / © Εφορεία Αρχαιοτήτων Ημαθίας
