To Εθνικό 'Ιδρυμα Ερευνών (Ε.Ι.Ε.) 1958 - 2014

Το Εθνικό 'Ίδρυμα Ερευνών (ΕΙΕ) είναι νομικό πρόσωπο, ιδιωτικού δικαίου, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, το οποίο ιδρύθηκε το 1958 και από το 1989 εποπτεύεται από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας & Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ) του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων.

Το ΕΙΕ είναι ένα διεπιστημονικό κέντρο ερευνών, το οποίο απαρτίζεται σήμερα από τρία ερευνητικά Ινστιτούτα, ένα στην περιοχή των Ανθρωπιστικών Επιστημών και δύο στην περιοχή των Θετικών Επιστημών, και την Υπηρεσία ''Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης'' (ΕΚΤ).

 

Σκοπός

Αποστολή του ΕΙΕ είναι η διεξαγωγή πολύ-επιστημονικής έρευνας στους τομείς των ανθρωπιστικών, φυσικών και τεχνικών επιστημών.

Το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών (ΙΙΕ/ΕΙΕ) έχει ως αντικείμενο την έρευνα της πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής, και πολιτιστικής ιστορίας του ελληνικού χώρου και των περιοχών που έδρασε ο Ελληνισμός, από την προϊστορική αρχαιότητα μέχρι και τη σύγχρονη εποχή. Αναπτύσσει ερευνητικές δραστηριότητες που αποσκοπούν στη συγκρότηση και τη διάχυση νέας γνώσης, καθώς και την κατάρτιση νέων ερευνητών, συμβάλλοντας καθοριστικά στην εθνική αυτογνωσία και στη διεθνή επιστημονική συνεργασία στα πεδία που υπηρετεί.

Tα Ινστιτούτα των θετικών επιστημών του ΕΙΕ εκτελούν βασική και εφαρμοσμένη έρευνα στις περιοχές της φυσικής, χημείας, επιστήμης υλικών και βιολογίας, αναπτύσσοντας παράλληλα υπηρεσίες και προϊόντα που συμβάλλουν στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη.

Το ΕΚΤ παρέχει εθνικές υπηρεσίες ηλεκτρονικής πληροφόρησης και υποστήριξης σε θέματα έρευνας, επιστήμης και τεχνολογίας με διεθνή εμβέλεια. Η Βιβλιοθήκη Επιστήμης και Τεχνολογίας παρέχει μοναδικές υπηρεσίες στο σύνολο της ελληνικής επιστημονικής κοινότητας από το 1958.

 

Δομή

To EIE δίεπεται από τις διατάξεις του Ν.1514/85, του Νόμου Πλαισίου για την ''Ανάπτυξη της επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας'', όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, του ΠΔ 226/89 "Οργανισμός του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών'' καθώς και του Ν. 4051/29-2-2012.

Αποτελείται από τα παρακάτω τρία Ερευνητικά Ινστιτούτα :

και τις ακόλουθες Υπηρεσιακές Μονάδες:

 

Ανθρώπινοι πόροι

Το προσωπικό του ΕΙΕ ανέρχεται περίπου στα 450 άτομα (μόνιμο προσωπικό και προσωρινό προσωπικό στο πλαίσιο συμβάσεων σε έργα εξωτερικής χρηματοδότησης) εκ των οποίων το 85% είναι πτυχιούχοι Πανεπιστημίου, με την πλειοψηφία να είναι κάτοχοι Διδακτορικού. Επίσης, το ΕΙΕ αποτελεί κέντρο Εκπαίδευσης σε προπτυχιακό, μεταπτυχιακό & μεταδιδακτορικό επίπεδο. Συγκεκριμένα, φιλοξενεί, υποστηρίζει και εκπαιδεύει νέους επιστήμονες (περίπου 150 ετησίως) που εκπονούν διδακτορικές διατριβές και διπλωματικές εργασίες (σε συνεργασία με ΑΕΙ της χώρας) καθώς και μεταδιδακτορικό έργο, στο πλαίσιο έργων εξωτερικής χρηματοδότησης. Τέλος, μεγάλος αριθμός ερευνητών του ΕΙΕ διδάσκει στο πλαίσιο προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων ελληνικών και ξένων Πανεπιστημίων.

 

Ερευνητικά Έργα

Στην παρούσα φάση, το ΕΙΕ διεξάγει περίπου 180 ερευνητικά έργα τα οποία χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας, δημόσιους οργανισμούς και ιδιωτικές επιχειρήσεις. Για τη χρονική περίοδο 2005-2012, ο συνολικός προϋπολογισμός των έργων ανήλθε στο ποσό των 25,5 εκ. ευρώ περίπου.

 

Επιτεύγματα και Καινοτομία

Το ΕΙΕ αποβαίνει ένας δυναμικός συντελεστής της ανάπτυξης της βασικής έρευνας, όπως φαίνεται και από τα σημαντικά επιτεύγματα των Ινστιτούτων του στο χώρο της πρωταρχικής αποστολής τους που είναι οι δημοσιεύσεις σε διεθνή περιοδικά στους τομείς της ειδικότητάς τους από τα Iνστιτούτα των θετικών επιστημών και η ενεργός παρουσία στο διεθνές πεδίο καλλιέργειας της ελληνικής ιστορίας όλων των περιόδων από τo Ινστιτούτο των ιστορικών επιστημών.

Το ΕΙΕ στα πενήντα χρόνια λειτουργίας του έχει να επιδείξει πρωτοπόρο ερευνητικό έργο στις επιστήμες τις οποίες καλλιεργεί, τα δε Ινστιτούτα του έχουν κατ' επανάληψη τιμηθεί με Αριστεία σε αξιολογήσεις της ΓΓΕΤ. Τα τρία τμήματα ανθρωπιστικής/ιστορικής κατεύθυνσης ξεχωριστά αποτελούν τους διεθνώς σημαντικότερους πόλους μελέτης της ελληνικής αρχαιολογίας και ιστορίας (αρχαίας, μεσαιωνικής και νεώτερης), ενώ από κοινού συγκροτούν μια μοναδική υποδομή εθνικής σημασίας. Τα δύο ινστιτούτα θετικής κατεύθυνσης του ΕΙΕ έχουν καταξιωθεί στους επιμέρους τομείς τους, ενώ ταυτόχρονα, στα πλαίσια των στρατηγικών επιλογών του Ιδρύματος, αξιοποιούν ενεργά τις δυνατότητες συνέργειας που προσφέρονται από την χωροταξική και επιστημονική τους γειτνίαση και τις ανθρώπινες και υλικοτεχνικές τους υποδομές για την από κοινού ανάπτυξη καινοτόμων διεπιστημονικών δράσεων βασικής έρευνας και εφαρμογών. Σημειώνεται επίσης ότι τα Ινστιτούτα του ΕΙΕ, τόσο ανθρωπιστικής/ιστορικής όσο και θετικής κατεύθυνσης, αξιοποιούν τις δυνατότητες που η παρουσία του ΕΚΤ προσφέρει με την ανάπτυξη κοινών δράσεων.

Η επιτυχής συνύπαρξη στο ΕΙΕ ερευνητικών Ινστιτούτων ανθρωπιστικής/ιστορικής και θετικής κατεύθυνσης αποτελεί μοναδικό για την Ελλάδα πλεονέκτημα και επίτευγμα του Ιδρύματος, το οποίο θέτει το ΕΙΕ στο επίπεδο αναλόγων διεθνούς φήμης οργανισμών του εξωτερικού όπως το CNRS στην Γαλλία και η Αυστριακή Ακαδημία Επιστημών.

Για τους παραπάνω λόγους το ΕΙΕ αποτελεί ένα σημαντικότατο πυλώνα παραγωγής πρωτογενούς γνώσης που εξασφαλίζει τη διεθνή παρουσία της χώρας, αλλά συγχρόνως και εκσυγχρονισμού των ερευνητικών δομών και πρακτικών.

 

Στρατηγικοί – Αναπτυξιακοί στόχοι

Η επιστημονική αριστεία σε διεθνές επίπεδο, η ενίσχυση της εκπαιδευτικής αποστολής του Ιδρύματος και η σύνδεση με την οικονομία και την κοινωνία αποτελούν την κύρια αποστολή του ΕΙΕ κατά την περίοδο 2013-2017.

Η στρατηγική για την εκπλήρωση της αποστολής αυτής περιλαμβάνει:

  • Εστίαση σε μετωπικές περιοχές της επιστήμης και ειδικότερα στα νανο-υλικά, στα φάρμακα, στo περιβάλλον, στην υγεία, στις εφαρμογές της φωτονικής και της βιοτεχνολογίας καθώς και στις καινοτόμες τεχνολογικές εφαρμογές στο ευρύτερο πεδίο των ιστορικών επιστημών και του πολιτισμού.
  • Υιοθέτηση πολιτικών προσέλκυσης και ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού.
  • Ενίσχυση της εξωστρέφειας και σύσφιξη των συνεργασιών μέσω προγραμματικών συμφωνιών με ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς, με έμφαση στους τομείς της υγείας, του περιβάλλοντος, του πολιτισμού και του ελληνικού επιστημονικού ψηφιακού περιεχομένου.
  • Εκσυγχρονισμό και επέκταση της υλικοτεχνικής υποδομής τόσο των ερευνητικών Ινστιτούτων όσο και της Βιβλιοθήκης με περαιτέρω ανάπτυξη ηλεκτρονικού περιεχομένου, αποθετηρίων και ηλεκτρονικών αναγνωστηρίων.
  • Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του Ιδρύματος και της δυνατότητας διασφάλισης χρηματοδότησης ιδιαίτερα από την Ε.Ε. και Διεθνείς Οργανισμούς.

 

Διεθνείς Συνεργασίες

Το ΕΙΕ έχει μία μακρόχρονη ιστορία στην εκπροσώπηση της χώρας σε διεθνείς επιστημονικούς οργανισμούς ή άλλα διεθνή fora που διαχειρίζονται θέματα έρευνας και τεχνολογίας, ενώ παράλληλα διατηρεί πολλές επιστημονικές συνεργασίες με οργανισμούς και φορείς στο διεθνή χώρο. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το ΕΙΕ αποτελεί ιδρυτικό μέλος και εκπρόσωπο της χώρας μας στο European Science Foundation (ESF). Επιπροσθέτως, για πολλά χρόνια, το ΕΙΕ ανέπτυξε σημαντική δραστηριότητα προς την κατεύθυνση των επιστημονικών ανταλλαγών με ομόλογους φορείς του εξωτερικού όπως το Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS), τη Royal Society of London, την Βουλγαρική Ακαδημία Επιστημών της Σόφια, το Συμβούλιο Επιστημονικής Έρευνας της Ισπανίας και το Εθνικό Ινστιτούτο Επιστημονικών Ερευνών της Πορτογαλίας.

Περαιτέρω, στη διάρκεια των τελευταίων 5 χρόνων, το ΕΙΕ προέβη στην υπογραφή μνημονίων συνεργασίας με τους ακόλουθους φορείς του εξωτερικού:

  • Orebro University of Sweden
  • Northeastern University, Boston Massachusetts, USA
  • Archaeological Institute of Sofia / Museum of Bulgarian Academy of Sciences
  • National Academy of Sciences Dumansky Institute of Ukraine
  • The research Institute for the Cultural Heritage, Handicrafts &Tourism Organization of the Islamic Republic of Iran
  • Russian Academy of Sciences, Southern Scientific Centre
  • University of Florence, Dept. of Historical and Geographical Studies
  • Greek Community of Alexandria, Egypt
  • University Venice Ca' Foscari
  • University of Belgrade, Faculty of Chemistry
  • University of Tsukuba, Japan, The Graduate School of Pure and Applied Sciences
  • Mariupol State University of Humanities, Ukraine

Εκτός των ανωτέρω συνεργασιών, τα τρία ερευνητικά Ινστιτούτα έχουν αναπτύξει μακροχρόνιες συνεργασίες με μεγάλο αριθμό φορέων (πλέον των 245) και ερευνητών σε διεθνές επίπεδο.

Επίσης, από το 2004, το ΕΙΕ συμμετέχει στο Πανευρωπαϊκό Δίκτυο EURAXESS το οποίο αποτελεί ένα σημαντικό θεσμικό εργαλείο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων στο χώρο της έρευνας.

Σημαντικό είναι να επισημανθεί ότι και το ΕΚΤ συμμετέχει στα μεγαλύτερα Ευρωπαϊκά Δίκτυα για την έρευνα και την καινοτομία (Enterprise Europe Network για καινοτομία, μεταφορά τεχνολογίας και επιχειρηματικότητα, δίκτυο RIs για Ερευνητικές Υποδομές, OpenAIRE για την αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων του 7ου ΠΠ, ΜedOANet για την προώθηση της Ανοικτής Πρόσβασης σε 6 μεσογειακές χώρες, δίκτυα Εθνικών Σημείων Επαφής για το 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο για την έρευνα της ΕΕ). Παράλληλα, το ΕΚΤ συμμετέχει σε διεθνή δίκτυα και οργανισμούς που πρωτοπορούν στις εξελίξεις ψηφιακού περιεχομένου και Ανοικτής Πρόσβασης, όπως: OASPA - Open Access Scholarly Publishers Association, OAPEN - Open Access Publishers in European Networks, euroCRIS -European Current Research Ιnformation Systems, LIBER -Ligue des Bibliotheques Europeennes de Recherche, OpenAire - Open Access Infrastructure for Research in Europe, CLARIN - Common Language Resources and Technology Infrastructure, Hellas-HPC, CORDIS κ.ά.


Επιχειρηματικότητα

Η προώθηση των συνεργασιών και η παροχή υπηρεσιών προς τη Βιομηχανία, τις επιχειρήσεις και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα αποτελεί βασικό στόχο για την ανάπτυξη του ΕΙΕ, ο οποίος επιτυγχάνεται μέσω των κάτωθι δράσεων:

  • Χαρτογράφηση των υπηρεσιών και των προϊόντων του ΕΙΕ
  • Προσδιορισμός των δυνητικών χρηστών των υπηρεσιών και των προϊόντων του ΕΙΕ
  • Υποστήριξη των ερευνητών σε θέματα συνεργασίας με άλλα ερευνητικά Ινστιτούτα ή με τη βιομηχανία
  • Υποστήριξη των ερευνητών σε θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας, επιχειρηματικότητας, μεταφοράς τεχνολογίας, κλπ.
  • Δικτύωση με άλλους οργανισμούς στην Ευρώπη σε θέματα μεταφοράς τεχνολογίας
  • Προώθηση της έρευνας και του συνόλου των δραστηριοτήτων του ΕΙΕ στο ευρύ κοινό, καθώς και σε άλλους ερευνητικούς οργανισμούς στην Ευρώπη