Members

Ερευνητική Ομάδα

Το πρόγραμμα Ελληνικής Ανατολής συντονίζει ο Διευθυντής ερευνών Garth Fowden.

Μέλη του προγράμματος:

Garth Fowden, Διευθυντής ερευνών
Αντιγόνη Ζουρνατζή, Κύρια ερευνήτρια
Καλλιόπη Κρητικάκου, Ειδικός λειτουργικός επιστήμονας Β' βαθμίδας
Χριστίνα Κοκκινιά, Εντεταλμένη ερευνήτρια
Ευαγγελινή Μάρκου, Δόκιμη ερευνήτρια

Ομότιμοι Διευθυντές ερευνών:

Ιωάννης Μεϊμάρης

ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Το Πρόγραμμα Ελληνικής Ανατολής καλύπτει ένα βασικό άξονα της δραστηριότητας του ΚΕΡΑ από την ίδρυσή του, δηλαδή την διερεύνηση των χαρακτηριστικών μορφών του Ελληνισμού που αναπτύχθηκαν στην Ανατολή κατά την Αρχαιότητα.
Το Πρόγραμμα άρχισε το 1980 ως Πρόγραμμα Παλαιστίνης με προϊστάμενο τον Ι. Μεϊμάρη και επίκεντρο την ιστορία, αρχαιολογία και επιγραφική της Παλαιστίνης, Αραβίας και της Σιναϊτικής Χερσονήσου κατά την Ύστερη Αρχαιότητα.  Συνεργάστηκαν οι Κ. Κρητικάκου (1985- ) και Π. Μπούγια (1987-90).  Αργότερα, το Πρόγραμμα Παλαιστίνης συγχωνεύτηκε με το Πρόγραμμα Ελληνικής και Ρωμαiκής Ανατολής του G. Fowden (που ιδρύθηκε το 1985). Η δραστηριότητα του ενιαίου Προγράμματος διευρύνθηκε γεωγραφικά στην ευρύτερη ρωμαϊκή Ανατολή και στο Σασανιδικό Ιράν, και εμπλουτίστηκε με θέματα που αφορούν στο πρώιμο Ισλάμ και στην ιστορία των θρησκευτικών και φιλοσοφικών ιδεών. 
 Από το 2003 και εξής, νέα ώθηση δόθηκε στο πρόγραμμα με την ένταξη ερευνητών με ειδίκευση στις σχέσεις του Ελληνικού κόσμου με τον αχαιμενιδικό Ιράν (Α. Ζουρνατζή), στην Κύπρο (Α. Ζουρνατζή, Ε. Μάρκου και συμβολές από τον Μ. Χατζόπουλο), στη Μικρά Ασία (Χ. Κοκκινιά) και στην Αίγυπτο (Μ. Μαλούτα - μεταδιδακτορική συνεργάτις 2010), καθώς επίσης και στα πνευματικά ρεύματα της Ύστερης Αρχαιότητος (Εlizabeth Key Fowden, μεταδιδακτορική συνεργάτις 2002-04, 2006-07).

ΣΤΟΧΟΙ
Το Πρόγραμμα Ελληνικής Ανατολής του ΚΕΡΑ καλύπτει ένα ευρύ χρονολογικό φάσμα καθώς και μια εκτενή γεωγραφική περιοχή του Ελληνισμού. Μολονότι ορισμένες πτυχές του φαινομένου αυτού έχουν καλλιεργηθεί συστηματικά από ξένους επιστήμονες, η ερευνητική δραστηριότητα στην Ελλάδα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί περιορισμένη. Το ενδιαφέρον του Προγράμματος Ελληνικής Ανατολής εστιάζεται στην εξάπλωση του ελληνικού πολιτισμού στην Ανατολή από την αρχαϊκή περίοδο μέχρι και την Όψιμη Αρχαιότητα, στον ρόλο του στα πλαίσια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, στη μίξη του με άλλες παραδόσεις -μικρασιατικές, σημιτικές, ιρανικές, χριστιανικές και ισλαμικές -, και στη συμβολή του Ελληνισμού στη διαμόρφωση της ταυτότητας του ρωμαϊκού κόσμου της Ανατολής, του Βυζαντίου, του αραβο-ιρανικού και κατ' επέκταση του Οθωμανικού πολιτισμού.
Η Ελλάδα, λόγω της γεωγραφικής της θέσεως και της ιστορικής της ιδιαιτερότητας, έχει τη δυνατότητα να αναπτύξει προνομιούχες συνεργασίες με διάφορες περιοχές της καθ' ημας Ανατολής.  Οι δραστηριότητες του Προγράμματος Ελληνικής Ανατολής εντάσσονται σε ένα πυκνό δίκτυο διεθνών συνεργασιών, με πολλά κράτη της περιοχής.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
Το ΚΕΡΑ έδωσε εξαρχής βαρύτητα στη μελέτη και δημοσίευση συνταγμάτων επιγραφών, και το Πρόγραμμα Ελληνικής Ανατολής ακολουθεί αυτή την κατεύθυνση. Έχουν δημοσιευθεί συντάγματα για την Παλαιστίνη (Palaestina Tertia) και την Κιβυρατική (Βόρεια Λυκία), ενώ η επιγραφική αποτελεί κοινό παρονομαστή πολλών άλλων ερευνών που διεξάγονται από τα μέλη του Προγράμματος. Καλλιεργούνται επίσης η νομισματική, στην περίπτωση της Κύπρου και των Αχαιμενιδών, και η παπυρολογία, στην περίπτωση της Αιγύπτου, ενώ παράλληλα το Πρόγραμμα θέτει βάσεις για την παραγωγή γενικότερων ιστορικών επισκοπήσεων και συνθέσεων, επί παραδείγματι τα κεφάλαια για τον υστερορωμαϊκό παγανισμό στην έγκυρη CambridgeAncientHistory.
Η τρέχουσα έρευνα στο Πρόγραμμα Ελληνικής Ανατολής αφορά στα εξής:

- Επιγραφική, ιστορία και αρχαιολογία της ρωμαϊκής Παλαιστίνης και Αραβίας με έμφαση στην επαρχία της Τρίτης Παλαιστίνης, για την πόλη Ζοώρα (σημ. Ghor es-Safi της Ιορδανίας) της οποίας εκπονούνται:

α) Σύνταγμα των ιουδαιο-αραμαϊκών επιγραφών (Ι. Μεϊμάρης - Κ. Κρητικάκου σε συνεργασία με τον καθηγητή Sebastian Brock του Oriental Institute του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης) και
β) Μελέτη για την ιστορία της πόλης αυτής κατά την πρώϊμη βυζαντινή περίοδο υπό το φως πρόσφατων επιγραφικών και αρχαιολογικών ανακαλύψεων (Κ. Κρητικάκου/ Συνεργασία με το Τμήμα Αρχαιοτήτων της Ιορδανίας).

- Ο ρόλος της ελληνικής φιλοσοφίας στη διαμόρφωση του πρώιμου Ισλάμ (G. Fowden).
- Ο ορισμός ιστορικών περιόδων, με ιδιαίτερη αναφορά στη σχέση ανάμεσα στο Ισλάμ και τον κόσμο της Όψιμης Αρχαιότητας (G. Fowden).
- Έρευνα γύρω από τις διασυνδέσεις του αρχαίου Ελληνικού κόσμου με τον Ιρανικό. Επικεντρώνεται στην μελέτη των σχέσεων της Κύπρου με την Αχαιμενιδική Αυτοκρατορία και στην προώθηση, σε συνεργασία με το Μορφωτικό Κέντρο της Πρεσβείας του Ιράν στην Αθήνα και το Κέντρο Αρχαιολογικών Ερευνών του Οργανισμού Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Ιράν, του ελληνοϊρανικού επιστημονικού διαλόγου που άρχισε το 2006 με τη διοργάνωση του Α΄ Διεθνούς Συνεδρίου ''Ancient Greece and Ancient Iran: Cross-Cultural Encounters'' (Α. Ζουρνατζή).
- Η νομισματοκοπία (συμμετοχή στο CyprusNumismaticProject του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου) και η επιγραφική της Κύπρου (συμμετοχή στο σύνταγμα κυπροσυλλαβικών επιγραφών της πρώτης χιλιετίας των  Akademie der Wissenschaften zu Berlin / Universite de la Sorbonne - Paris IV / Universita degli Studi di Napoli, Suor Orsola Benincasa / ΚΕΡΑ) (Ε. Μάρκου).
- Η Μικρά Ασία, ειδικά η Λυκία, στη ρωμαϊκή περίοδο με έμφαση στα μνημεία και τις επιγραφές της Βουβώνος στη Β. Λυκία (συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης) (Χ. Κοκκινιά).
- Οι σχέσεις της ρωμαϊκής διοίκησης με τις πόλεις της ελληνικής Ανατολής και ο ρόλος των ελληνικών γραμμάτων στην επικοινωνία μεταξύ Ρωμαίων διοικητών και ελληνικών πόλεων  (συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης) (Χ. Κοκκινιά).
- Η ιστορία της πόλης της Αντινοόπολης στην Αίγυπτο από την ίδρυσή της επί Αδριανού έως και την αραβική κατάκτηση (Μ. Μαλούτα).

Γίνεται σαφές από τα στοιχεία αυτά ότι το Πρόγραμμα βρίσκεται σε θέση να συμμετέχει στο ευρύ διεθνή διάλογο για τη διάδοση των θεσμών της ελληνικής πόλης και του ελληνικού πολιτισμού καθώς και για την τύχη και των δυο στο τέλος της Αρχαιότητος. Οι σημαντικοί αυτοί κοινοί προβληματισμοί σχετικά με την ιστορία της αρχαίας πόλης (ένα από τα κύρια ενδιαφέροντα, μεταξύ άλλων, του ιδρυτή του ΚΕΡΑ, Ακαδημαϊκού Μ.Β. Σακελλαρίου) προέκυψαν στην πορεία χωρίς να έχουν καθοριστεί εξ αρχής. Παρ' ότι ο αριθμός των ερευνητών είναι μικρός και το ερευνητικό πεδίο τεράστιο, έχουν ήδη δημοσιευθεί σημαντικές συμβολές για την ιστορία των πόλεων της Παλαιστίνης, της Λυκίας και της Συρίας.