Μέλη

Του προγράμματος Βορείου Ελλάδος προΐστατο ο Διευθυντής του ΚΕΡΑ Μ. Β. Χατζόπουλος μέχρι τον Ιούνιο του 2010. Από τον Ιούλιο του 2010 τον συντονισμό του προγράμματος ανέλαβε η Κύρια ερευνήτρια Σοφία Κρεμύδη.

Μέλη του Προγράμματος:

Σοφία Κρεμύδη, Κύρια ερευνήτρια
Γαβριέλα Παρισάκη, Κύρια ερευνήτρια
Πασχάλης Πασχίδης, Κύριος ερευνητής
Δήμητρα Ανδριανού, Εντεταλμένη ερευνήτρια
Μύρινα Καλαϊτζή, Δόκιμη ερευνήτρια
Χαρίκλεια Μπρεκουλάκη, Δόκιμη ερευνήτρια

Ιωάννης Ασλάνης, Διευθυντής ερευνών
Προϊστάμενος του Παραρτήματος Βορείου Ελλάδος.

Ομότιμοι Διευθυντές Ερευνών:

Μιλτιάδης Β. Χατζόπουλος
Λουίζα Λουκοπούλου
Αργυρώ Τατάκη

1. Σκοποί
Το ερευνητικό αυτό πρόγραμμα εστιάζεται σε μία πρωταρχικής σημασίας περιοχή της ελληνικής περιφέρειας κατά την αρχαιότητα, που ήταν μέχρι πρόσφατα ουσιαστικά άγνωστη. Προέκυψε από την συνένωση, το 2001, των δύο παλαιών προγραμμάτων Μακεδονίας και Θράκης στο πλαίσιο αναδιατάξεως των ερευνητών του ΚΕΡΑ με σκοπό την δημιουργία ερευνητικών ομάδων που να διαθέτουν την κρίσιμη μάζα ανθρώπινου δυναμικού. Βασικός στόχος τόσο των δύο παλαιών όσο και του νέου Προγράμματος ήταν εξ αρχής η συλλογή και δημοσίευση πρωτογενών ιστορικών πηγών της Βορείου Ελλάδος με σκοπό την δημιουργία της απαραίτητης υποδομής για την  συστηματική μελέτη των πολιτικών, κοινωνικών, οικονομικών και πολιτιστικών εξελίξεων στην περιοχή. Για τον σκοπό αυτόν το Ινστιτούτο επιδίωξε συστηματικές συνεργασίας με τις Εφορείες Αρχαιοτήτων και συνήψε διαδοχικές συμβάσεις το 1981 και το 1984 με το Υπουργείο Πολιτισμού για την συγκρότηση επιγραφικού αρχείου και την δημοσίευση επιγραφών από την Μακεδονία και την Θράκη. Από τα μακροπρόθεσμα προγράμματα συνεργασίας προκύπτουν εκτεταμένα αρχεία επιγραφικού, νομισματικού, ονομαστικού και προσωπογραφικού υλικού, που

α) δημοσιεύεται προοδευτικά σε συντάγματα (corpora)
β) αξιοποιείται από τους ερευνητές του ΚΕΡΑ για την συγγραφή μονογραφιών, άρθρων και ανακοινώσεων σε επιστημονικά συνέδρια και συμπόσια.
Επί πλέον η δημιουργία του Παραρτήματος Βορείου Ελλάδος στην Βέροια στοχεύει στην περαιτέρω συνεργασία με τοπικούς οργανισμούς, ειδικούς και το ευρύτερο κοινό, καθώς και στην ανάπτυξη προγραμμάτων συνεργασίας με όμορα κράτη.

2. Δραστηριότητες

(α) Η συγκρότηση αρχείων. Τα μέλη του Προγράμματος Βορείου Ελλάδος αφ' ενός συλλέγουν σε αρχεία δημοσιεύσεις σχετικές με επιγραφές και νομίσματα της περιοχής και αφ' ετέρου εκτελούν αποστολές  σε μουσεία και αρχαιολογικές συλλογές, αλλά επίσης και επιφανειακές έρευνες σε πόλεις και στην ύπαιθρο της Βορείου Ελλάδος, προκειμένου να επισημάνουν, να αντιγράψουν, να φωτογραφήσουν, να λάβουν έκτυπα ή εκμαγεία του επιγραφικού και νομισματικού υλικού που φυλάσσεται εκεί ή βρίσκεται κατά χώραν. Τα τεκμήρια που συλλέγονται στην Ελλάδα ή το εξωτερικό αποθηκεύονται στα διάφορα αρχεία και ταυτίζονται με τα αντίστοιχα στοιχεία από το αρχείο των δημοσιεύσεων. Παράλληλα τα αρχεία αυτά σταδιακά ψηφιοποιούνται.
(β) Συντάγματα. Το Πρόγραμμα σχεδιάζει την δημοσίευση όλων των ελληνικών και λατινικών επιγραφών της Μακεδονίας και Θράκης σε συνεργασία με την Αρχαιολογική Υπηρεσία και διάφορα πανεπιστήμια. Πέντε τόμοι επιγραφών της Άνω, τμημάτων της Κάτω Μακεδονίας και όλης της Θράκης έχουν ήδη δημοσιευθεί. Ένας ακόμη τόμος με τις υπόλοιπες επιγραφές της δυτικής Κάτω Μακεδονίας είναι υπό επεξεργασίαν. Τέλος, έχουν δημοσιευθεί με την συνεργασία του προϊσταμένου του Προγράμματος τρεις τόμοι των επιγραφών της Ηπείρου και της Ιλλυρίας (Δυρραχίου, Απολλωνίας, Βουθρωτού).

(γ) Προσωπογραφικές συλλογές. Το Πρόγραμμα Βορείου Ελλάδος δημοσιεύει προσωπογραφικές συλλογές πόλεων και ευρύτερων περιοχών. Έχουν ήδη δημοσιευθεί προσωπογραφίες της Βέροιας, της Έδεσσας, των Μακεδόνων εκτός Μακεδονίας, των Ρωμαίων στην Μακεδονία και της Ελληνικής Θράκης.

(δ) Νομισματικοί θησαυροί, συλλογές και συντάγματα. Μία συλλογή θησαυρών, δύο τόμοι της σειράς Sylloge Nummorum Graecorum, δύο συντάγματα νομισμάτων, των Αβδήρων και της Μαρώνειας αντίστοιχα, έχουν ήδη δημοσιευθεί, ενώ υπό επεξεργασία το σύνταγμα των αργυρών και χαλκών νομισμάτων του Μακεδονικού Κοινού.

(ε) Μονογραφίες. Τα μέλη του Προγράμματος Βορείου Ελλάδος έχουν δημοσιεύσει τα αποτελέσματα των ερευνών τους σ΄ ένα σημαντικό αριθμό μονογραφιών, ιδίως στην σειρά ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ. Πέραν των συνταγμάτων, προσωπογραφιών και νομισματικών συλλογών, άλλοι 18 τέτοιοι τόμοι έχουν ήδη δημοσιευθεί.

(στ) Άρθρα, ανακοινώσεις κλπ. Βλ. τα βιογραφικά σημειώματα και τους καταλόγους δημοσιεύσεων των ερευνητών του προγράμματος.
(ζ) Δημοσιεύσεις  ψηφιακών συλλογών στο διαδίκτυο (σε συνεργασία με το ΕΚΤ).
i. Χάλκινα νομίσματα των Μακεδόνων βασιλέων (με λεπτομερείς περιγραφές, ψηφιακές φωτογραφίες και βιβλιογραφία).
ii. Επιγραφές της Άνω Μακεδονίας, του ιερού της Λευκόπετρας και της Αιγαιακής Θράκης (κείμενα, λεπτομερείς περιγραφές, ψηφιακές φωτογραφίες και βιβλιογραφία).

(η) Σεμινάρια και διαλέξεις. Βλ. τα βιογραφικά σημειώματα και τους καταλόγους δημοσιεύσεων των ερευνητών του Προγράμματος.

(θ) Διεθνείς Συνεργασίες. Το Πρόγραμμα Βορείου Ελλάδος έχει ευρύ πλέγμα συνεργασιών με ξένους επιστήμονες και οργανισμούς.
- το Bulletin Epigraphique του οποίου είναι ο τακτικός συνεργάτης για την Μακεδονία.
- το ερευνητικό κέντρο "Archéologies et Sciences de l'Antiquité" (CNRS - Université de Paris Ι et Université de Paris Χ)
-  L'AnnéeEpigraphique(ερευνητική ομάδα του CNRS).
- την Βρετανική Ακαδημία (Πρόγραμμα  Lexiconof Greek Personal Names)
- την Ακαδημία του Βερολίνου-Βρανδεμβούργου (Πρόγραμμα Inscriptiones Graecae).
-  τo Βρετανικό Μουσείο και την Εθνική βιβλιοθήκη της Γαλλίας (πρόγραμμα Roman Provincial Coinage ).

(ι) Δραστηριότητες για το ευρύ κοινό. Μέλη του Προγράμματος συνεργάζονται με ιδιωτικούς και δημόσιους οργανισμούς για την παραγωγή έντυπων και ηλεκτρονικών προϊόντων υψηλής ποιότητος για το ευρύ κοινό.
- Με την Εκδοτική Αθηνών δημοσιεύθηκε τόμος για την ιστορία της Ηπείρου στην ελληνική και την αγγλική και τόμος για την Μακεδονία από τον Φίλιππο Β' έως την ρωμαϊκή κατάκτηση στην γαλλική, αγγλική και ελληνική.
- Με τον ίδιο εκδοτικό οργανισμό παρήχθη CD για την ιστορία και τον πολιτισμό της Μακεδονίας.
- Με τον Δήμο Βεροίας δημοσιεύθηκε τόμος για την τοπογραφία της αρχαίας Βέροιας στην ελληνική και την γαλλική και τράπεζα δεδομένων και CD για την ιστορία, αρχαιολογία και προσωπογραφία της Βέροιας από την αρχαιότητα έως τις ημέρες μας.
- ανάλογη βάση δεδομένων παρήχθη για την Θράκη σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θράκης και δήμους της βορείου Ελλάδος.
- Ένας τόμος αφιερωμένος στην ανατολική Πιερίδα είναι το προϊόν συνεργασίας με τον Δήμο Δράμας.