Β3. ΟΘΩΜΑΝΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ (15ος - 19ος αι.)

Αντικείμενο του προγράμματος:

Tο πρόγραμμα οθωμανικών σπουδών του INE/EIE εστιάζει το ενδιαφέρον του σε τρεις άξονες:

1. Στη μελέτη του οικιστικού πλέγματος, του πληθυσμιακού δυναμικού και των οικονομικών δραστηριοτήτων πληθυσμών της οθωμανικής αυτοκρατορίας που έζησαν σε περιοχές, οι οποίες σήμερα αποτελούν εδάφη του ελληνικού κράτους. Βασικό μέλημα του προγράμματος παραμένει η έκδοση και ο σχολιασμός οθωμανικών πηγών για τη δημιουργία ενός corpus. To πρόγραμμα μετείχε στο ερευνητικό πρόγραμμα "Thesprotia Expedition" του Φινλανδικού Ινστιτούτου της Αθήνας και συνεργάζεται με το Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Κύπρου στο Πρόγραμμα "Οθωμανική Λάρνακα". Το πρόγραμμα μετέχει επίσης σε έρευνες για την ιστορία της διατροφής συνεργαζόμενο με το Πολιτιστικό Ίδρυμα της Τράπεζας Πειραιώς (ΠΙΟΠ). Τα χρόνια 2000-2008 διοργάνωσε συνέδρια του ΟΙΝΟΝ ΙΣΤΟΡΩ για την ιστορία του κρασιού στον ελλαδικό χώρο.

2. Στη μελέτη του καππαδοκικού χώρου. Tο πρόγραμμα επικεντρώνει το ενδιαφέρον του σε εκφάνσεις του πολιτισμού των Ρωμιών κατοίκων της περιοχής από τον 15ο αιώνα ώς την Ανταλλαγή των Πληθυσμών. Το 2010 το πρόγραμμα, σε συνεργασία με το Yildiz Teknik Universitesi της Ισταμπούλ, οργάνωσε Διεθνές Συνέδριο για κείμενα γραμμένα στην τουρκική γλώσσα με ελληνικούς, αρμενικούς και εβραϊκούς χαρακτήρες, όπως και ισλαμικά κείμενα σε ελληνική γλώσσα γραμμένα σε αραβικό αλφάβητο (Ισταμπούλ, 4 Ιουνίου 2010 - Πρόγραμμα Καραμανλίδικες Σπουδές). Από το 2011 συμμετέχει στο Intensive Ottoman and Turkish Summer School (Cunda / Alibey Adasi). Το πρόγραμμα σε συνεργασία με τον Μustafa Oguz ετοιμάζει τo 2012 την έκδοση οθωμανικών καταστίχων του καππαδοκικού χώρου.

Τον Απρίλιο του 2010 το Τurkish Cultural Foundation χορήγησε στην Ευαγγελία Μπαλτά το ποσό των 25.700 δολαρίων θέλοντας να υποστηρίξει την έρευνά της σε βιβλιοθήκες και αρχεία της Τουρκίας. H έρευνα, η οποία δρομολογήθηκε το 2009, στoχεύει στον εντοπισμό και δημοσίευση αρχειακού υλικού για τους τουρκόφωνους Ρωμιούς ορθόδοξους της οθωμανικής αυτοκρατορίας και τις καραμανλίδικες εκδόσεις, δηλαδή βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, τα οποία κυκλοφορούσαν, από τις αρχές του 18ου ώς τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, στην τουρκική γλώσσα τυπωμένα με ελληνικούς χαρακτήρες. Άμεσο προϊόν του προγράμματος θα είναι ένας τόμος μελετών με τίτλο "Histories of Karamanlis and Karamanlidika Prints". Απώτερος στόχος της ερευνητικής αυτής προσπάθειας είναι να συγκεντρωθούν πληροφορίες για τα καραμανλίδικα έντυπα, οι οποίες θα χρησιμοποιηθούν στη βελτιωμένη επανέκδοση της Καραμανλίδικης Βιβλιογραφίας. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν οι Dr. Nurdan Safak, Ayse Kavak και Dr. Raif Ivecan.

To πρόγραμμα συνεργάζεται με εξωτερικούς συνεργάτες για θέματα κοινών ενδιαφερόντων και στεγάζει τις έρευνές τους. Στο πλαίσιο αυτών των συνεργασιών εντάσσεται το πρόγραμμα για τη δημιουργία του ''Σώματος των Οθωμανικών Επιγραφών του Ελλαδικού Χώρου (CIOG-Corpus Inscriptionum Ottomanicarum Graeciae)'' και ο σεμιναριακός κύκλος Οθωμανικής Επιγραφικής που έχει αναλάβει ο Δημήτρης Λούπης. Βλ. Οθωμανική Επιγραφική. Στα πλαίσια του προγράμματος και με την ευγενή χορηγία του Turkish Cultural Foundation πραγματοποιείται Κύκλος Μαθημάτων Οθωμανικής Γλώσσας & Παλαιογραφίας κατά το έτος 2012-2013.

Επίσης συνεργάζεται με καθηγητές του Πανεπιστημίου του Mαρμαρά (Ισταμπούλ) για την εκπόνηση μελετών και με το Πανεπιστήμιο του Hacettepe και Bilkent (Άγκυρα) καθώς και Sabanci (Iσταμπούλ) για την εκπαίδευση μεταπτυχιακών φοιτητών. Φιλοξενεί και συνεργάζεται με Τούρκους καθηγητές που επισκέπτονται την Ελλάδα και το EIE για θέματα της έρευνάς τους. Στο πρόγραμμα εκπαιδεύονται Τούρκοι φοιτητές. Tο 2006-2007 φιλοξένησε τις μεταπτυχιακές φοιτήτριες Filiz Yasar (θέμα διδακτορικής διατριβής: H Xίος στα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα) και Elif Bayraktar (O θεσμός της ορθόδοξης εκκλησίας τον 17ο αιώνα). Το 2008 εκπαιδεύτηκε στο πρόγραμμα ο Suleyman Emre Sunu (Labour movement in Thessaloniki during the Mesrutiyet-regime). Το 2009-2010 φιλοξενήθηκε η Filiz Yasar με υποτροφία του ΙΚΥ και του Ιδρύματος Παιδείας και Ευρωπαϊκού Πολιτισμού. Το 2010 φιλοξενήθηκε επίσης η Senhaz Sismanoglu μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Bogazici University (με θέμα διατριβής τα καραμανλίδικα κείμενα). Το 2010-2011 ο Gurer Karagedikli (Bilkent University) με θέμα διατριβής την εβραϊκή κοινότητα στην Αδριανούπολη του 18ου αιώνα. Στους δυο τελευταίους φοιτητές χορηγήθηκε υποτροφία της Turkish Cultural Foundation. Από το 2010 το πρόγραμμα των οθωμανικών σπουδών συνεργάζεται με την Turkish Cultural Foundation, η οποία ανέλαβε τη χορήγηση υποτροφιών σε Τούρκους φοιτητές προκειμένου να εκπαιδεύονται στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών.

Υπεύθυνη προγράμματος: Eυαγγελία Mπαλτά Δ. Ε.

Ερευνητής: Δημήτρης Λούπης: ΕΞΩΤ. ΣΥΝ.