ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ > Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ιστορία του Πολιτισμού: Παιδεία, Θεσμοί, Τέχνη

Οικονομική και Κοινωνική Ιστορία

Πολιτική Ιστορία

 


 

Γεωγραφική Παιδεία και Ιστορία της Χαρτογραφίας

Το Πρόγραμμα υπάγεται στο ευρύ πεδίο της πολιτισμική ιστορίας και της ιστορίας των ιδεών. Αντικείμενό του είναι η ιστορική μελέτη των προσλήψεων αναπαραστάσεων του χώρου (κείμενα και εικόνες) ως κοινωνικών, πολιτικών και πολιτισμικών κατασκευών. Επιχειρεί να διερευνήσει την ιστορικότητα των ποικίλων χωρικών αναπαραστάσεων και εννοιών, να αναλύσει τους μηχανισμούς και τις λειτουργίες τους και να ερμηνεύσει τις αλληλεξαρτήσεις τους με την πολιτιστική, κοινωνική και πολιτική ιστορία. Το Πρόγραμμα εστιάζεται ειδικότερα στην ιστορία των προσλήψεων και αναπαραστάσεων της Ελλάδας και του ευρύτερου ελληνικού κατά τους νεώτερους χρόνους. Επιχειρεί να διερευνήσει την επίδραση της γεωγραφικής παιδείας και των μηχανισμών συγκρότησης των ταυτοτήτων, τοπικών, περιφερειακών ή εθνικών.
Στο πλαίσιο του Προγράμματος έχουν αναπτυχθεί ποικίλα εξειδικευμένα έργα, χρηματοδοτούμενα από εθνικούς και διεθνείς φορείς, δημόσιους και ιδιωτικούς, καθώς και σε συνεργασία με ελληνικούς και ξένους φορείς. Τα ερευνητικά πεδία του Προγράμματος περιλαμβάνουν:

  • την συγκρότηση των τοπικών και περιφερειακών χωρικών εννοιών
  • τον χώρο των ναυτικών επικοινωνιών κατά τους πρώιμους νεώτερους χρόνους
  • τις έννοιες της νησιοτικότητας και τις προσλήψεις του νησιωτικού χώρου
  • τις κοινωνικές και πολιτισμικές λειτουργίες της ιερής τοπογραφίας
  • τα αρχαιογνωστικά και πατριωτικά ενδιαφέροντα για τον ιστορικό χώρο
  • τη συγκρότηση της εθνικής εδαφικότητας

Οι έως τώρα δράσεις του Προγράμματος περιλαμβάνουν:
την διοργάνωση μεταπτυχιακών σεμιναρίων στην Ελλάδα και το Εξωτερικό (Γαλλία, Ιταλία), τον εμπλουτισμό Βάσης Δεδομένων πρωτογενών πηγών (http://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/23163)
την έκδοση σωμάτων πρωτογενών πηγών, και εξειδικευμένων μελετών, την πρακτική εκπαίδευση μεταπτυχιακών ερευνητών και μεταδιδακτόρων.

Μέλη Προγράμματος
Γιώργος Τόλιας, Διευθυντής Ερευνών, Υπεύθυνος Προγράμματος
Ερευνητής: Δημήτρης Λούπης, Επιστημονικός Συνεργάτης
Υπότροφοι: Anca Dan (2010-2011), Sonja Brentjes (2013), Ewa Janion (2012-2014)

 

Διοργάνωση Διεθνών Συνεδρίων

  • 2007:   IslandCartographies: KnowledgeandPower / Cartographiedesiles. Enjeux de savoir - enjeux de pouvoir, Ermoupolis, Syros, 16-17 July. Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Αριστείας Ramses2 και τα Σεμινάρια τηε Ερμούπολης, του ΚΝΕ/ΕΙΕ.
  • 2007:   Στα βήματα του Παυσανία: η αναζήτηση της ελληνικής αρχαιότητας, Αθήνα, 3-5 Μάιου. Διεθνές Συμπόσιο, συνδιοργάνωση Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, Αμερικανική Σχολή Κλασσικών Σπουδών, στο πλαίσιο του Προγράμματος «Ανοιχτές Θύρες», 7ο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Στήριξης.        
  • 1999:   18thInternationalConferenceontheHistoryofCartography, Αθήνα, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, Αμερικανική Σχολή Κλασσικών Σπουδών, 11-17 Ιουλίου 1999. Συνδιοργάνωση με την Ελληνική Εταιρεία Χαρτογραφίας και την Imago Mundi Ltd.
  • 1996:   Η εικόνα της Ελλάδας στην Δύση, 17ος – 19ος αιώνας: νέες προσεγγίσεις, Διεθνής συνάντηση, Αθήνα, 23 Απριλίου. Διοργάνωση ΚΝΕ/ΕΙΕ, με χρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού.

 

Προγράμματα Εξωτερικής Χρηματοδότησης

  • 2006-12: «Ιστορία της Χαρτογραφίας του ελληνικού χώρου». Χρηματοδότηση: Ίδρυμα Σαμούρκα.
  • 2007: “Island Cartographies”. Χρηματοδότηση: Ευρωπαϊκό Δίκτυο Αριστείας Ramses2.
  • 2005-07: «Στα βήματα του Παυσανία: η αναζήτηση της ελληνικής αρχαιότητας». Χρηματοδότηση: «Ανοιχτές Θύρες», 7ο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Στήριξης και Υπουργείο Πολιτισμού.
  • 2005-07: «Ελληνική χαρτογραφία: τα τεκμήρια (15ος-19ος αιώνας)». Χρηματοδότηση: by the European Union - European Regional Development Fund and the Greek Public Domain (3rd CSF 2000-2006), στο πλαίσιο του προγράμματος «Πανδέκτης»
  • 1998-99: «Η χαρτογράφηση της Μεσογείου. Mediterranean Cartography». Χρηματοδότηση: Ίδρυμα Ι. Φ. Κωστοπούλου
  • 1997-99: «Οι ελληνικοί ναυτικοί χάρτες – πορτολάνοι, 15ος-17ος αιώνας». Χρηματοδότηση: Ευρωπαϊκή Ένωση, Εκδόσεις Ολκός και Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας.

 

Δίκτυο διεθνών συνεργασιών

  • 2010-2014:    The Traditions of Mediterranean Humanism and the Challenges of Our Times: The Frontiers of Humanity. Α four-year international PhD project in the humanities, conducted by the Institute for Interdisciplinary Studies 'Artes Liberales' of the University of Warsaw (project director: Prof. Jerzy Axer). The project has been designed by an international team of 36 scholars and is devoted to the interdisciplinary exploration of the traditions of Mediterranean humanism faced with the challenges of our contemporary world.
  • 2009-2013:    Projet d'Anville. Bibliotheque Nationale de France,Coordinator: Catherine Hoffman. The project is devoted to the study and publication of the work of J. B. Bourguignon d'Anville, a leading humanist geographer of the French Enlightenment.

  • Ramses2: Euro-Mediterranean Research Network of Excellence [Ramses2. Reseau euro-mediterraneen des centres de recherche en sciences humaines sur l'aire mediterraneenne] (2005-2008). Work Package I.1: Memoires en Mediterranee, entre histoire et politique. Ramses² groups 30 research institutions and different Centre National de la Recherche Scientifique (France) research units within the Euro-Mediterranean area. It is funded by the European Commission within the framework of the European Research Policy (FP6). The Ramses² Network is coordinated by the CNRS.

  • 2000-2002:    CULTUCADSES. Α Project financed by the European Union (FESR), Intereg II (Italia-Slovenia) in collaboration with the Marco Polo System. Coordinators: Paolo Costa and Giandomenico Romanelli. Member of the scientific committee of the Museo Correr's sub-project "Navigare e descrivere", coordinated by Camillo Tonini and Piero Lucchi.
  • 1999-2004:    The History of Cartography Project. Coordinator: David Woodward, University of Wisconsin-Madison. Member of the project for the preparation of volume three, Cartography in the European Renaissance.

 

Δημοσιεύσεις

  • Mapping Greece, 1420-1800: Maps in the Margarita Samourkas Collection. Catalogue of maps compiled by Leonora Navari, Oak Knoll Press, ‘t Goy-Houten: HES & DE GRAAF Publishers and National Hellenic Research Foundation, New Castle, Delaware - Athens 2012, 546 σελ.
  • “An Inconsiderate Love for the Arts: the Spoils of Greek Antiquities, 1770-1820”, in Zainab Bahrani, Zeynep Celik, Edhem Eldem (eds.), The Scramble for the Past. Archaeology in the Ottoman Empire, 1750-1920, Istanbul, 2011, σελ. 71-94.
  • Challenged Territories: Cartographies of Greece and the Levant during the Ottoman Era, Analecta Isisiana CXII, Istanbul, Isis Press, 2010, 255 σελ.
  • “Maps Printed in Greek during the Age of Enlightenment, 1665-1820”, e-Perimetron 5:1(2010), σελ. 1-48.
  • «Glose, contemplation, et méditation: histoire éditoriale et fonctions du Parergon d’Abraham Ortelius (1579-1624)», in Frank Lestrigant (ed.), Les méditations cosmographiques à la renaissance, Cahiers L.V. Saulnier 26, Paris, Presses Universitaires de Paris Sorbonne, 2009, σελ. 157-186.
  • Αποχαιρετισμός στο Γένος: Αυτοκρατορία και Πατριωτισμός στο Χαρτογραφικό Έργο του Ρήγα, 1796-1797, Αθήνα, Μένανδρος, 2009, 80 σελ.
  • Following Pausanias: The Quest for Greek Antiquity, Athens, Oak Knoll Press for the NHRF and the Gennadion Library, 2007, 253 σελ. (σε συνεργασία με τους Μ. Γεωργοπούλου, C. Guilmet, Γ. Πίκουλα και Κ. Στάικο)
  • “The Isolarii, Fifteenth to Seventeenth Centuries», in David Woodward (ed.), The History of Cartography, Volume Three: Cartography in the European Renaissance, Chicago & Londον, University of Chicago Press, 2007, σελ. 263-284.
  • «Nikolaos Sophianos's Totius Graeciae Descriptio: The Resources, Diffusion and Function of a Sixteenth-Century Antiquarian Map of Greece”, Imago Mundi58 (2006), σελ. 150-182.




 

© National Hellenic Research Foundation (NHRF), 48 Vassileos Constantinou Ave., 11635 Athens, Greece, Tel. +302107273700, Fax. +302107246618